سایت مرکز تحقیقات صدا و سیما سایت صدا و سیما
رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت آغاز سال 1390 این سال را سال " جهاد اقتصادی"نامیدند و ...          رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):از مسئولان كشور، چه در دولت، چه در مجلس، چه در بخشهای دیگری كه مربوط به مسائل اقتصادی میشوند و همچنین از ملت عزیزمان انتظار دارم كه در عرصه‌ی اقتصادی با حركتِ جهادگونه كار كنند، مجاهدت كنند.           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):اگر ما در بخشهاى گوناگون، روحيه‌ى جهادى داشته باشيم؛ يعنى كار را براى خدا، با جديت و به صورت خستگى‌ناپذير انجام دهيم - نه فقط به عنوان اسقاط تكليف - بلاشك اين حركت پيش خواهد رفت.           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):مشاركت مستقيم مردم در امر اقتصاد، لازم است. اين نيازمند توانمند شدن است، نيازمند اطلاعات لازم است؛ كه اينها را بايد مسئولين در اختيار مردم بگذارند ...البته رسانه‌ها نقش دارند، راديو و تلويزيون نقش دارند، ميتوانند مردم را آگاه كنند...           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):حرکت ما باید به گونه ای باشد که بتوانیم این دهه را به معنای حقیقی کلمه، مظهر پیشرفت و مظهر استقرار عدالت قرار دهیم .            
تاريخ بروز رساني :    06/25/ 1398
  صفحه اصلی 
  سخنان رهبري 
اخبار  
مقالات  
یادداشت‌ها  
پژوهشهای علمی 
کتاب‌هاو پایان‌نامه‌ها  
اصطلاحات  
  حکايات و ضرب المثل‌ها  
ديدگاه اندیشمندان  
احاديث  
   پايگاههاي پژوهشي  
گالری عکس  
ارتباط با ما  
 
رسول اللّه (صلى الله عليه و آله و سلم) :
 
• الکادُّ عَلى عِیالِهِ مِن حَلالٍ کَالمُجاهِدِ فی سَبیلِ اللّه ِ؛ پیامبر خدا صلى الله علیه و آله : آن که خانواده خویش را از حلال روزى مى دهد ، مانند مجاهدِ در راه خدا است . من لا یحضره الفقیه : ۳ / ۱۶۸ / ۳۶۳۱٫
   
 
فارسي عربي English
Russion Chinese German
France
 
جستجو :
 
 
دينداری مردم ميزان بهره‌وری و رشد اقتصادی را افزايش می‌دهد

تحقيقات علمي نشان مي‌دهد كه افزايش ميزان رشد و بهره‌وري و موفقيت در عملكرد اقتصادي با دينداري مردم در جوامع ـ به‌ويژه اعتقاد به آموزه زندگي پس از مرگ ـ نسبت مستقيم دارد.

در باب رويكردهاي مفهومي يا نظري در باب رابطه ميان دين و اقتصاد سياسي، دو جهت‌گيري علي و معلولي وجود دارد كه تحليل‌گران به آن مي‌پردازند. رويكرد نخست به بررسي اين فرضيه مي‌پردازد كه دين(يا اعمال ديني) وابسته به پيشرفت زندگي معاصر در جنبه‌هاي اقتصادي و سياسي است و از اين لحاظ، اين نوشتار به دنبال اثبات اين موضوع است كه رويدادهاي اقتصادي ـ سطوح و استانداردهاي زندگي يا دخالت دولت در بازار ـ بر مواردي همچون اعتقادات ديني مردم و ميزان مشاركت آنان در مراسم مذهبي تاثيرگذار است.

رويكرد نظري ديگر در پي اثبات رابطه ميان دين و زندگي اقتصادي و اجتماعي مردم از جنبه‌اي ديگر است. در اين رويكرد، دين به عنوان متغيري مستقل و تاثيرگذار بر پيامدهاي اقتصادي، سياسي و اجتماعي در نظر گرفته مي‌شود. به عنوان مثال نظرية مشهور «ماكس وبر» درباره سرمايه‌داري كه استدلال مي‌كند، مذهب‌گرايي بر عملكرد اقتصادي و احتمالاً بر نهادهاي سياسي تاثيرگذار است، در اين حيطه قرار مي‌گيرد.

فرضيه سكولاريسم

با توجه به رويكرد اول كه در آن دين عاملي وابسته به عوامل اقتصادي و اجتماعي است، دو نظريه مهم جامعه‌شناسي وجود دارد كه نشان مي‌دهد دين چگونه با اين عوامل در ارتباط است. يكي از اين نظريه‌ها «فرضيه سكولاريسم» است كه در واقع بخشي از فرضيه «مدرنيسم» بوده و به بررسي اين امر مي‌پردازد كه چگونه اقتصاد كشورهاي در حال توسعه به بسط توانايي‌هاي نهادين خود براي از بين بردن فقر و بهينه‌سازي بازار مي‌پردازد.

نظريه مدرنيسم بر اين عقيده استوار است كه برخي از خصوصيات و نهادهاي اجتماعي به موازات رشد و شكوفايي اقتصادي، در يك راستاي مشخص دستخوش تغيير و تحول مي‌شوند. فرضيه سكولاريسم اين ايده را به مذهب تعميم مي‌دهد؛ به اين ترتيب كه به موازات رشد و شكوفايي اقتصادي، مردم بيشتر از مذهب دور مي‌شوند. اين غيرمذهبي‌شدن بر مبناي مشاركت‌هاي مذهبي(مثل رفتن به معبد يا كليسا) و شاخص‌هايي مثل اعتقادات مذهبي سنجيده مي‌شود.

الگوي دين دولتي

دومين رويكرد مهم در جامعه‌شناسي ديني، «الگوي دين دولتي» ناميده مي‌شود و نشان مي‌دهد كه چگونه تعامل دولت با مذهب بر ميزان انجام شعائر مذهبي و حتي گستره باورهاي مذهبي مردم تأثير مي‌گذارد؛ بنابراين برخي اوقات دولت با كنترل سيستم اقتصادي باعث ارتقاي نوعي مذهب انحصاري شده و يا امكان وجود هر نوع مذهب ديگري را غيرممكن مي‌سازد.

طبق اين نظريه، دولت با مجبور كردن مردم براي انجام وظائف شغلي خود، امكان مشاركت مردم در فعاليت‌هاي مذهبي را با مشكل مواجه مي‌سازد. از سوي ديگر، دولت ممكن است براي انجام فعاليت‌هاي مذهبي عاملي ياريگر باشد. در هر دو صورت دولت بر ميزان انجام فعاليت‌هاي رسمي مذهبي تأثير مستقيم مي‌گذارد و پايه‌گذاري مذاهب رسمي در كشورها بهترين مثال براي چنين تأثيري است.

با توجه به چگونگي تاثير مذهب بر مسائل اجرايي اقتصاد، در اين مقاله تاثير مذهب بر روند رشد اقتصادي نشان داده شده است. اين نظريه مبناي بخش مهمي از اين كار تحقيقي را تشكيل مي‌دهد. طبق اين نظريه مذهب با تأثيرگذاري بر برخي خصوصيت‌هاي شخصي افراد، بر اقتصاد يك كشور نيز تاثير مي‌گذارد. اين خصوصيت‌ها در جاي خود ممكن است بهره‌وري افراد را در زمينه‌هاي اقتصادي افزايش و يا كاهش دهد.

يكي از مهمترين يافته‌هاي پژوهش حاضر اين است كه كسب درآمد بيشتر و دستيابي به پيشرفت اقتصادي مردم را از مذهب باز مي‌دارد. يكي ديگر از يافته‌هاي اين پژوهش نقش مثبت وجود دين رسمي در كشور است. داشتن دين رسمي نه‌تنها باعث ترغيب مردم براي حضور در اماكن مذهبي مي‌شود بلكه بر اعتقادات مذهبي آنان نيز تأثير مي‌گذارد.

برخلاف نظر آدام اسميت كه دين رسمي را مسبب بوجود آمدن انحصار طلبي و كاهش تمايل مردم بري انجام اعمال مذهبي مي‌داند، نتيجه اين تحقيق نشان مي‌دهد كه وجود چنين ديني در كشور كه براي فعاليت‌هاي مذهبي كمك‌هاي مالي در نظر مي‌گيرد، باعث افزايش مذهب‌گرايي در افراد مي‌شود.

يكي ديگر از يافته‌هاي اين پژوهش اين است كه دخالت دولت در مذهب و كنترل آن، تاثيري منفي بر باورها و تمايلات مذهبي مردم دارد. در اين پژوهش مشخص شده كه كمونيسم تاثير بسيار منفي بر مذهب‌گرايي دارد. حكومت‌هاي كمونيستي كه گمان مي‌كردند موفق شده‌اند تا كمونيسم را جايگزين اديان واقعي سازند، اما پس از فروپاشي كمونيسم در دهه 1990 مذاهب مختلف در اين كشورها دوباره احياء شدند.

اين تحقيق مي‌كوشد تا نشان دهد كه اگر مذهب در عملكرد اقتصادي تاثيرگذار است، بايد بر خصوصيات فردي مردم مانند وجدان كاري، صداقت و غيره نيز اثر بگذارد. اعتقادات مذهبي بايد به عنوان بخش مهمي از مذهب تلقي شوند كه تأثيري بالقوه بر نحوه عملكرد اقتصادي افراد دارند؛ براي مثال مي‌توان گفت كه دين رسمي يك كشور بر اعتقادات مردم اثر مي‌گذارد و ميزان بهره‌وري و رشد اقتصادي در كشور را افزايش مي‌دهد.

اگر اعتقادات و خصوصيات فردي مثل وجدان كاري، صداقت و غيره را عواملي ثابت بپنداريم، رفتن هر چه بيشتر مردم به اماكن مذهبي، به معني استفاده هر‌چه‌بيشتر از منابع است و اين امر بدان معناست كه مشاركت مذهبي رابطه‌اي عكس با رشد و پيشرفت دارد. به عبارت ديگر اگر ما آنچه را كه توسط باورهاي ديني توليد مي‌شود، ثابت نگه‌داريم، به دليل مصرف بيشتر، وقت بيشتر و استفاده از منابع بيشتر، تاثيري منفي بر رشد اقتصادي خواهد داشت.

تقويت اعتقادات ديني تأثير مستقيم بر بهبود اقتصادي دارد

اگر بتوان اعتقادات مذهبي را در مردم افزايش داد، در حالي كه ميزان مشاركت آنان در اعمال مذهبي ثابت باشد، در آن صورت مذهب تاثيري مثبت بر رشد اقتصادي خواهد داشت. با بررسي كشورهاي مختلف به اين نتيجه مي‌رسيم كه با توجه به مشاركت‌هاي مذهبي و اعتقادات مردم بعضي از كشورها، بسيار مذهبي هستند در حالي‌كه برخي ديگر اين‌گونه نيستند.

يكي از نتايج اين تحقيق آن است كه اعتقادات مذهبي در مقايسه با انجام اعمال مذهبي تأثير بسيار بيشتري بر افراد دارند. در اين جاست كه مي‌توان پي به نقش مثبت مذهب در رشد اقتصادي برد. با در نظر گرفتن اعتقادات مختلف مذهبي، شواهدي وجود دارد كه نشان مي‌دهد اعتقاد به جهنم ـ كه به عنوان انگيزه‌اي منفي براي دوري از انجام اعمال بد تلقي مي‌شود ـ نسبت به ساير عقايد مذهبي تاثير بالقوه بيشتري بر نحوه عملكرد اقتصادي افراد دارد و به‌طور كلي اعتقاد به زندگي پس از مرگ (وجود بهشت و جهنم) تاثيري مثبت در اين امر دارند.



خبرگزاري قرآني ايران(ايكنا)،

  
کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صدا و سيما است.