سایت مرکز تحقیقات صدا و سیما سایت صدا و سیما
رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت آغاز سال 1390 این سال را سال " جهاد اقتصادی"نامیدند و ...          رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):از مسئولان كشور، چه در دولت، چه در مجلس، چه در بخشهای دیگری كه مربوط به مسائل اقتصادی میشوند و همچنین از ملت عزیزمان انتظار دارم كه در عرصه‌ی اقتصادی با حركتِ جهادگونه كار كنند، مجاهدت كنند.           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):اگر ما در بخشهاى گوناگون، روحيه‌ى جهادى داشته باشيم؛ يعنى كار را براى خدا، با جديت و به صورت خستگى‌ناپذير انجام دهيم - نه فقط به عنوان اسقاط تكليف - بلاشك اين حركت پيش خواهد رفت.           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):مشاركت مستقيم مردم در امر اقتصاد، لازم است. اين نيازمند توانمند شدن است، نيازمند اطلاعات لازم است؛ كه اينها را بايد مسئولين در اختيار مردم بگذارند ...البته رسانه‌ها نقش دارند، راديو و تلويزيون نقش دارند، ميتوانند مردم را آگاه كنند...           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):حرکت ما باید به گونه ای باشد که بتوانیم این دهه را به معنای حقیقی کلمه، مظهر پیشرفت و مظهر استقرار عدالت قرار دهیم .            
تاريخ بروز رساني :    06/26/ 1398
  صفحه اصلی 
  سخنان رهبري 
اخبار  
مقالات  
یادداشت‌ها  
پژوهشهای علمی 
کتاب‌هاو پایان‌نامه‌ها  
اصطلاحات  
  حکايات و ضرب المثل‌ها  
ديدگاه اندیشمندان  
احاديث  
   پايگاههاي پژوهشي  
گالری عکس  
ارتباط با ما  
 
رسول اللّه (صلى الله عليه و آله و سلم) :
 
• الکادُّ عَلى عِیالِهِ مِن حَلالٍ کَالمُجاهِدِ فی سَبیلِ اللّه ِ؛ پیامبر خدا صلى الله علیه و آله : آن که خانواده خویش را از حلال روزى مى دهد ، مانند مجاهدِ در راه خدا است . من لا یحضره الفقیه : ۳ / ۱۶۸ / ۳۶۳۱٫
   
 
فارسي عربي English
Russion Chinese German
France
 
جستجو :
 
 
اقتصاد اسلامی؛ استوار بر مالكيت مطلق خدا و مسئول‌بودن انسان



گروه اقتصاد: از ديدگاه فلسفه ليبراليسم، انسان مالك مطلق خود، كار و اموالش است و هيچ گونه تعلقى به جامعه، دولت و خداوند ندارد، اما اقتصاد اسلامي بر اصولي چون هدفدار بودن خلقت انسان، مالكيت مطلق خدا و منتخب و مسئول بودن انسان استوار است.

اگر ديدگاه‌هاى اسلام در مبانى فلسفى مربوط به نظام اقتصادى با مبانى فلسفى ساير نظام‏هاى اقتصادى متفاوت باشد، بايد بپذيريم كه مبانى مكتبى، حقوق اقتصادى، الگوهاى اقتصادى و در نتيجه نظام اقتصادى اسلام با نظام‏هاى اقتصادى ديگر متفاوت است. از همين روست كه امام خمينى(ره) مى‏فرمايند: اسلام داراى سيستم و نظام خاص اجتماعى و اقتصادى و فرهنگى است كه براى تمام ابعاد و شئون زندگى فردى و اجتماعى قوانين خاصى دارد و جز آن را براى سعادت جامعه نمى‏پذيرد .

يكى از امور واضح از نظر اسلام آن است كه علل و اسباب امور از جمله روزى انسان‏ها محصور در علل و اسباب مادى نيست؛ بلكه در عالم هستى دو گونه نظام على «مادى و معنوى» وجود دارد. دعا، ايمان و اطاعت از خداى متعال و صدقات از عوامل مؤثر در افزايش روزى است. نمونه اين عوامل پيش از اين از على(ع) بيان شده است كه خداى متعال مؤمن را «من‏حيث لايحتسب» روزى مى‏دهد.

رابطه‏اى كه امام على(ع) بين خداى متعال و جهان هستى و انسان ترسيم مى‏كند نسبت به رابطه‏اى كه نظام اقتصادى ليبرال به تصوير مى‏كشد تفاوت‏هاى اساسى دارد. از گفتار آن حضرت(ع) پيداست كه فيض الهى پيوسته در جهان هستى جريان دارد و جريان آفرينش به نحو مستمر بوده و همچنان ادامه دارد. آفريدگار اين آفريده‏ها خداوند حكيم و مدبر است كه به اقتضاى حكمت الهى جهان هستى و حلقه‏هاى خلقت آن با تدبير پرودگار عالم در جريان بوده و هدايت تكوينى خداى متعال در برگيرنده همه موجودات هستى از جمله انسان است كه اين هدايت، هم در صحنه‏هاى اقتصادى و هم غيراقتصادى جارى است.

همچنين هدايت تشريعى امرى مسلم و ضرورى در جميع رفتارهاى انسان است و خداى متعال با ارسال پيامبران و كتب آسمانى راه وصول به سعادت دنيا و آخرت را به انسان نشان داده است و جايگاه وحى را به عنوان يكى از راه‌هاى دستيابى به سعادت را در كنار حس و عقل، امرى غيرقابل انكار مى‏شمارد. اين‏گونه آموزه‏ها با ديدگاه دئيسم كه آفرينش جهان را «آنى و لحظه‏اى» مى‏پندارد و خالق جهان را دست بسته همانند معمار بازنشسته كه جهان و انسان را به حال خود رها ساخته تا بشر تنها با تجربه و عقل خود، راه سعادت را شناسايى و بپيمايد، كاملاً متفاوت است.

بر اساس ديدگاه فلسفى اقتصاد سرمايه‏دارى ليبرال، خداوند متعال در جهان طبيعت، نظامى قرار داده است كه بر طبق قاعده على و معلولى عمل مى‏كند. قوانين اين نظام طبيعى، دقيق، كامل، ثابت و عام مى‏باشد. هرچند، اين نظام بر اساس مشيت الهى در عالم طبيعت به وديعه گذارده شده و خدا علت محدثه آن است، اما علت سبقيه آن نيست و به نحو خودكار عمل مى‏كند و كارآمدترين نظام، در عالم تكوين است.

همچنين قوانين اقتصاد سرمايه‏دارى ليبرال همانند قوانين فيزيك تنها در عالم محسوسات، جارى، ثابت و مطلق است و پيروى و هماهنگى با نظام طبيعى سعادت ابناى بشر را در همه ابعاد تضمين مى‏كند. تنها وظيفه‏اى كه فلاسفه و عالمان دارند شناسايى و كشف آن نظام، آن‏گاه پيروى و هماهنگى با آن است.

در نظام اقتصادى مبتنى بر جهان‏بينى مادى تنها سبب‏هاى مادى مورد توجه قرار مى‏گيرد و سبب‏هاى غيرمادى ريشه‏كن كردن فقر انكار مى‏شود؛ در حالى كه در نظام اقتصادى اسلام اين اسباب از اهميت ويژه‏اى برخوردار است. معصومين(ع) عواملى مانند كمك خواستن از خداوند، كردار نيك، صدقه‏دادن، نماز شب گزاردن و بسيار «لاحول و لاقوة الابالله» گفتن را سبب از ميان رفتن فقر دانسته‏اند. همچنين قرآن كريم حاكميت تقواى الهى بر جامعه را از عوامل نزول بركات، بازشدن درهاى رحمت‏الهى و از ميان رفتن فقر در جامعه شمرده است.

از ديدگاه فلسفه ليبراليسم، انسان مالك مطلق خود، كار و اموالش مى‏باشد و هيچ گونه تعلقى به جامعه، دولت و خداوند ندارد و هر گونه خواسته باشد، مى‏تواند مالش را مصرف كند. اين ديدگاه مى‏تواند يكى از مبانى اعتقاد به آزادى فردى در عرصه اقتصادى و مالكيت خصوصى مطلق در نظام اقتصاد سرمايه‏دارى ليبرال باشد.

اما در ديدگاه امام علي(ع) بر هدفدار بودن خلقت انسان و مالكيت مطلق خدا و منتخب و مسئول بودن انسان جلوه‌گر است و انسان، در تصرف در مال و قواى جسمى و فكرى خود، محدود به حدودى است كه خداى متعال تعيين كرده است و چون انسان در برابر خداى متعال مسئول است، بنابراين اگر از حدود الهى تجاوز كند، مؤاخذه خواهد شد.



خبرگزاري قرآني ايران(ايكنا)

  
کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صدا و سيما است.