سایت مرکز تحقیقات صدا و سیما سایت صدا و سیما
رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت آغاز سال 1390 این سال را سال " جهاد اقتصادی"نامیدند و ...          رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):از مسئولان كشور، چه در دولت، چه در مجلس، چه در بخشهای دیگری كه مربوط به مسائل اقتصادی میشوند و همچنین از ملت عزیزمان انتظار دارم كه در عرصه‌ی اقتصادی با حركتِ جهادگونه كار كنند، مجاهدت كنند.           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):اگر ما در بخشهاى گوناگون، روحيه‌ى جهادى داشته باشيم؛ يعنى كار را براى خدا، با جديت و به صورت خستگى‌ناپذير انجام دهيم - نه فقط به عنوان اسقاط تكليف - بلاشك اين حركت پيش خواهد رفت.           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):مشاركت مستقيم مردم در امر اقتصاد، لازم است. اين نيازمند توانمند شدن است، نيازمند اطلاعات لازم است؛ كه اينها را بايد مسئولين در اختيار مردم بگذارند ...البته رسانه‌ها نقش دارند، راديو و تلويزيون نقش دارند، ميتوانند مردم را آگاه كنند...           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):حرکت ما باید به گونه ای باشد که بتوانیم این دهه را به معنای حقیقی کلمه، مظهر پیشرفت و مظهر استقرار عدالت قرار دهیم .            
تاريخ بروز رساني :    07/01/ 1398
  صفحه اصلی 
  سخنان رهبري 
اخبار  
مقالات  
یادداشت‌ها  
پژوهشهای علمی 
کتاب‌هاو پایان‌نامه‌ها  
اصطلاحات  
  حکايات و ضرب المثل‌ها  
ديدگاه اندیشمندان  
احاديث  
   پايگاههاي پژوهشي  
گالری عکس  
ارتباط با ما  
 
رسول اللّه (صلى الله عليه و آله و سلم) :
 
• الکادُّ عَلى عِیالِهِ مِن حَلالٍ کَالمُجاهِدِ فی سَبیلِ اللّه ِ؛ پیامبر خدا صلى الله علیه و آله : آن که خانواده خویش را از حلال روزى مى دهد ، مانند مجاهدِ در راه خدا است . من لا یحضره الفقیه : ۳ / ۱۶۸ / ۳۶۳۱٫
   
 
فارسي عربي English
Russion Chinese German
France
 
جستجو :
 
 
مباحث رفتار مصرف‌كننده در اقتصاد اسلامی و سرمايه‌داری متفاوت است


مسأله رفتار مصرف‌كننده و چگونگي تخصيص درآمد او از مهم‌ترين مسائل علم اقتصاد است. در سال‌هاي اخير برخي از اقتصاددانان مسلمان بر آن شد‌ه‌اند چارچوب نظري مستقل براي تحليل رفتار مصرف‌كننده‌اي كه براساس تعاليم انسان‌ساز اسلام عمل مي‌كند، ارائه دهند.

ماهيت مسئله از قبيل مسائل اقتصاد خرد است و روش آن منطبق بر روش نظريه‌پردازي در علم اقتصاد. پرسش اين است كه مصرف‌كننده مسلمان، درآمد محدود خود را چگونه به نيازهاي گوناگونش تخصيص مي‌دهد و عكس‌العمل او در مقابل تغييرات عواملي مانند قيمت و درآمد چگونه است.

براي دست يافتن به پاسخ اين پرسش، نخست بايد مفاهيم و كلياتي همچون تعريف علم اقتصاد، اقتصاد اسلامي، روش پژوهش در مسأله فرضيه‌هاي بنيادين پژوهش معلوم شوند. در اقتصاد سرمايه‌داري چند نظريه درباره رفتار مصرف‌كننده وجود دارد. نظريه رفتار مصرف‌كننده براساس مطلوبيت عددي، يا منحني‌هاي بي‌تفاوتي، با خصوصيت كالا و نظريه رجحان‌هاي آشكارشده از آن جمله‌اند.

هريك از اين نظريه‌هاي چهارگانه مفروضات و محدوديت‌هايي دارند كه در نقد آنها بايد مورد توجه قرار گيرد. در اقتصاد اسلامي فلسفه زندگي متفاوت با ديدگاه سرمايه‌داري است و از اين‌رو مباحث رفتار مصرف‌كننده نيز به‌گونه‌اي متفاوت مطرح مي‌شود.

اقتصاددانان و محققان اقتصاد اسلامي دو دسته‌اند: دسته نخست با رويكرد فقهي ـ روايي به بررسي موضوع پرداخته‌اند و دسته دوم از روش تحليلي سود جسته‌اند. بررسي مباني انسان‌شناختي نظريه رفتار مصرف‌كننده، جوانب بحث را آشكارتر مي‌كند. در ديدگاه سرمايه‌داري، دئيسم، طبيعت‌گرايي، اصالت انسان و فردگرايي از مؤلفه‌هاي اساسي موضوع به‌شمار مي‌آيند، اما مفهوم محوري در انديشة اسلامي خداوند است و انسان جانشين او محسوب مي‌شود.

در اين ديدگاه، خوشبختي انسان در گرو تربيت ديني و معنوي است. از سوي ديگر، اهداف و انگيزه‌هاي فرد مسلمان در مقايسه با فرد ليبرال متفاوت است. در انديشه اسلامي، انحصار انگيزه‌هاي انسان در لذت‌جويي خودكامه و ناديدن گرايش‌هاي متعالي نفس، انحراف از جوهره اصيل انساني به‌ شمار مي‌آيد. در بررسي مفهوم خردگرايي و روش دستيابي به اهداف مصرف‌كننده نيز درمي‌يابيم كه عقلانيت ابزاري براي دست يافتن به اهداف فرد مسلمان كفايت نمي‌كند؛ چرا كه او براي تأمين اهداف خود علاوه بر معيارهاي عقلي از معيارهاي وحياني نيز بهره مي‌گيرد.

در ديدگاه ديني، تخصيص درآمد محدوديت‌هايي نيز دارد. تحريم كنز و وجوب انفاق در راه خدا، حرمت تبذير و اسراف، اتلاف و اتراف از آن جمله است. در منابع اسلامي، به اين حوزه‌هاي اصلي تخصيص درآمد اشاره شده است: مخارج مصرفي. مخارج مشاركت اجتماعي، مخارج پس‌انداز و سرمايه‌گذاري. عوامل مؤثر بر تخصيص درآمد و تعيين ميزان مخارج فرد مسلمان نيز متفاوتند. نياز، سطح درآمد، تقوا، تبليغات، قيمت كالا، سليقة مصرف كننده، برخي از آن عوامل محسوب مي‌شوند.

البته توجه به مفهوم اعتدال در تخصيص درآمد نيز اهميت ويژه‌اي دارد. در هر حال، هدف اصلي تجزيه و تحليل رفتار مصرف‌كننده مسلمان است. در اين زمينه، الگوهاي تخصيص درآمد در دو مرحله تصميم‌گيري ـ تخصيص درآمد بين موارد كلي نيازها، مخارج مصرفي، مخارج مشاركت اجتماعي و مخارج پس‌انداز ـ و مرحله انتخاب كالاها و خدمات مصرفي قابل بررسي است. البته فرض الگو اين است كه هدف مصرف‌كننده، «بيشينه كردن پاداش الهي عمل» است.

در مرحله اول مسأله مصرف‌كننده اين است كه چه مقدار از درآمد را به مخارج مصرفي، مشاركت اجتماعي و پس‌انداز اختصاص دهد. در مرحلة دوم نيز مصرف‌كننده مي‌خواهد درآمد اختصاص يافته به مخارج مصرفي را به كالاها و خدمات مورد نياز تخصيص دهد. بررسي الگوها نشان مي‌دهد كه مصرف‌كننده مسلمان در همه موارد به اعتدال رفتار مي‌كند. كاكردهاي اقتصادي الگوي تخصيص درآمد فرد مسلمان، متعدد است. كاهش فقر و بهبود توزيع درآمد، افزايش كارآيي بازار، افزايش اشتغال، كاهش عدم تعادل‌هاي اقتصادي، رشد اقتصادي و عدم تخريب محيط زيست، از جمله اين كاكردها به‌شمار مي‌آيند.

يادآور مي‌شود، كتاب الگوي تخصيص درآمد و رفتار مصرف كننده مسلمان تأليف سيد‌رضا حسيني به همت پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي منتشر شده است.


خبرگزاري قرآني ايران (ايكنا)

  
کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صدا و سيما است.