سایت مرکز تحقیقات صدا و سیما سایت صدا و سیما
رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت آغاز سال 1390 این سال را سال " جهاد اقتصادی"نامیدند و ...          رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):از مسئولان كشور، چه در دولت، چه در مجلس، چه در بخشهای دیگری كه مربوط به مسائل اقتصادی میشوند و همچنین از ملت عزیزمان انتظار دارم كه در عرصه‌ی اقتصادی با حركتِ جهادگونه كار كنند، مجاهدت كنند.           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):اگر ما در بخشهاى گوناگون، روحيه‌ى جهادى داشته باشيم؛ يعنى كار را براى خدا، با جديت و به صورت خستگى‌ناپذير انجام دهيم - نه فقط به عنوان اسقاط تكليف - بلاشك اين حركت پيش خواهد رفت.           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):مشاركت مستقيم مردم در امر اقتصاد، لازم است. اين نيازمند توانمند شدن است، نيازمند اطلاعات لازم است؛ كه اينها را بايد مسئولين در اختيار مردم بگذارند ...البته رسانه‌ها نقش دارند، راديو و تلويزيون نقش دارند، ميتوانند مردم را آگاه كنند...           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):حرکت ما باید به گونه ای باشد که بتوانیم این دهه را به معنای حقیقی کلمه، مظهر پیشرفت و مظهر استقرار عدالت قرار دهیم .            
تاريخ بروز رساني :    06/01/ 1396
  صفحه اصلی 
  سخنان رهبري 
اخبار  
مقالات  
یادداشت‌ها  
پژوهشهای علمی 
کتاب‌هاو پایان‌نامه‌ها  
اصطلاحات  
  حکايات و ضرب المثل‌ها  
ديدگاه اندیشمندان  
احاديث  
   پايگاههاي پژوهشي  
گالری عکس  
ارتباط با ما  
 
رسول اللّه (صلى الله عليه و آله و سلم) :
 
• الکادُّ عَلى عِیالِهِ مِن حَلالٍ کَالمُجاهِدِ فی سَبیلِ اللّه ِ؛ پیامبر خدا صلى الله علیه و آله : آن که خانواده خویش را از حلال روزى مى دهد ، مانند مجاهدِ در راه خدا است . من لا یحضره الفقیه : ۳ / ۱۶۸ / ۳۶۳۱٫
   
 
فارسي عربي English
Russion Chinese German
France
 
جستجو :
 
ضرورت های جهاد اقتصادی (۱) ضرورت های جهاد اقتصادی (۱) خبرگزاری فارس: محمد علی تقوی راد از اساتید دانشگاه در پژوهشی با عنوان «چرا جهاد اقتصادی» نوشته است: رهبر فرزانه انقلاب سال 1390را سال جهاد اقتصادی اعلام می کنند که حاکی از این است که پرداختن به

محمد علي تقوي راد از اساتيد دانشگاه در پژوهشي با عنوان «چرا جهاد اقتصادي» نوشته است: رهبر فرزانه انقلاب سال 1390را سال جهاد اقتصادي اعلام مي کنند که حاکي از اين است که پرداختن به مسائل اقتصادي آن هم جهاد گونه از ويژگي خاصي برخوردار است.


متن اولين قسمت گزارش «چرا جهاد اقتصادي» به شرح ذيل است:

فصل اول؛

چرا جهاد اقتصادي؟

در اين زمان که نظام مقتدر جمهوري اسلامي ايران توانسته شرايط دشوار جنگ تحميلي ودهها توطئه دشمنان اسلام را پشت سر گذارد وپايه هاي يک حکومت الهي را با حضور شکوهمند مردم بنيانگذاري نمايد وقت آن خواهد بود که با دقت به کم وکاستي ها و به آفت هاي احتمالي که ممکن است دامنگير نظام گردد بپردازد . دراينجاست که مي بينيم رهبر فرزانه انقلاب سال 1390را سال جهاد اقتصادي اعلام مي کنند که حاکي از اين است که پرداختن به مسائل اقتصادي آن هم جهاد گونه از ويژگي خاصي برخوردار است البته اين بدان معني نيست که تاکنون به موضوعات اقتصادي توجهي نگرديده زيرا مسائل اقتصادي از ابتداي انقلاب مدنظر مسئولان نظام بوده است ليکن نه تنها در ايران بلکه در تمامي کشورهاي جهان اين موضوع امروزه از اهميت بيشتري برخوردارگرديده است به خصوص در کشورهاي بزرگ که هم اکنون تنها دغدغه آنها مسائل اقتصادي مي باشد بنابراين هوشياري رهبرانقلاب موجب گرديده تا اين موضوع قبل از اين که در کشورما به يک معضل غيرقابل حل تبديل گردد به آن پرداخته شودواز حالت غفلت و ضرر وزيان جبران نا پذير خارج شود لذا امام امت از ابتداي نهضت اسلامي خود به موضع اسلام در قبال اقتصادهاي مطرح دنيا اعم از سرمايه داري غرب و نظام اشتراکي شرق پرداخته، مي فرمايد:

يکي از اموري که لازم به توصيه وتذکر است آن است که اسلام نه با سرمايه داري ظالمانه وبي حساب ومحروم کننده توده هاي تحت ستم و مظلوم موافق است بلکه آن را بطور جدي در کتاب و سنت محکوم مي کند و مخالف عدالت اجتماعي مي داند ونه با رژ يمي مانند رژيم کمونيسم ومارکسيسم لنينيسم که با مالکيت فردي مخالف وقائل به اشتراک مي باشد موافق است بلکه اسلام يک رژيم معتدل با شناخت مالکيت و احترام به آن به نحو محدود در پيدا کردن مالکيت ومصرف که اگر به حق به آن عمل شود چرخهاي اقتصاد سالم به راه مي افتد و عدالت اجتماعي که لازمه يک رژيم سالم است تحقق مي يابد (1) ونيز در جاي ديگر هر گونه فعاليت درست اقتصادي را عبادت مي داند مي فرمايد : به ثروتمندان و پول داران مشروع وصيت مي کنم که ثروث هاي عادلانه خود را به کار اندازند وبه فعاليت سازنده در مزارع و روستاها و کارخانه ها برخيزند که اين خود عبادتي ارزشمنداست (2) در مجموع جمع بندي نظر امام خميني (ره) در سيستم اقتصادي را در نظام اسلامي چنين مي توان توصيف کرد :

هدف استراتژيک يک نظام اسلامي حداکثر سازي توسعه در کنار حداکثر سازي عدالت در جامعه وجلوگيري از ناديده گرفتن يکي در مقابل ديگري است دست يابي به اين توازن واين فرآيند عملکرد در نظام اقتصادي بدون اتکا به يک جهان بيني ونگاه عميق انقلابي ميسر نيست .

اين راز برتري نظام اسلامي متکي برنگرش توحيدي برسايرنظامهاي عادي از جمله کاپيتاليسيم و سرمايه داري ونظام کمونيستي است.(3)

اما با يک سير اجمالي در سخنان ورهنمود هاي مقام معظم رهبري در مي يابيم که پرداختن به مسائل اقتصادي منحصر به امسال نبوده بلکه در طول دوران رهبري، معظم له به اين موضوع پرداخته به خصوص در سالهاي اخير شيب آن تندتر شده است چنانکه ايشان سال 1387 را سال نوآوري وشوکوفايي در تمام زمينه ها اعلام مي نمايند سال1388 را سال اصلاح الگوي مصرف وسال 1389 را سال همت مضاعف وکار مضاعف وبالاخره سال 1390را سال جهاد اقتصادي اعلام مي نمايند ايشان در روز اول فروردين در جوار حرم رضوي فرمودند: اگرچه درکشورکارهاي اساسي وضروري بايدانجام شود اما صاحبنظران معتقدنديکي از مسائل داراي فوريت واهميت بيشتر در اين برهه از زمان مسائل اقتصادي و حرکت جهاد گونه در اين عرصه است(4) ايشان در اين زمينه به دو دليل اکتفا کردند که عبارتند از :

1_ از جمله اساسي ترين کارهاي دشمنان ملت ما در مقابله با کشور ما مسائل اقتصادي است.

2_ اگر نظام اسلامي توانايي خود را در حل مشکلات اقتصادي به دنيا و همه ملت ها نشان دهد، اين موضوع در پيشرفت کشور و عزت ملت ايران تأثير بسيار زيادي خواهد داشت(5)

و اما اينکه به چه دليل معظم له نام اين حرکت را جهاد مي گذارند و بر آن تأکيدي مي ورزند

بايد گفت:

1_ در اين زمينه در طي ساليان گذشته کمتر کار شده است.

2_ ضرورت توجه ويژه همگان به اين امر

3_ به لحاظ جبران گذشته بايد از يک حرکت انقلابي استفاده شود.

4_ عنوان جهاد يک کلمه مقدس است لذا موجب مي شود اين حرکت از ابتدا توأم با معنويت باشد.

5_ حذف شائبه هاي مادي از اين حرکت

6_ فراگير نمودن آن براي تمامي افشار جامعه

7_ حرکت شتابان کشورهاي گوناگون جهان در زمينه مسائل اقتصادي

چنانکه معظم له در تفاوت جهاد اقتصادي با تلاش اقتصادي مي فرمايند تفاوت جهاد اقتصادي با تلاش اقتصادي اين است که جهاد اقتصادي با توجه به حضور دشمن در عرصه مقابله با پيشرفت کشور و ملت معنا پبيدا مي کند(6)

و در سخناني ديگر بر عنصر نيت تأکيد نموده مي فرمايند: کاري که با نيت اعتلاي اسلام و کلمه حق و افزايش عزت و پيشرفت ملت ايران انجام شود جهاد اقتصادي است.

بنابراين از ديدگاه رهبري جهاد اقتصادي عبارت است از: حرکتي جهش گونه که با محوريت اسلام در جهت اعتلاي کشور و خنثي نمودن توطئه هاي دشمن صورت گيرد.

جهاد اقتصادي در آيينه آيات و روايات موضوع جهاد اقتصادي موضوعي است که سابقه ديرينه در روايات اسلامي دارد و علاوه بر آياتي که در قرآن بر آن تاکيد دارد رواياتي نيز داريم که کلمه جهاد را در کنار فعاليت هاي اقتصادي بيان نموده است چنانکه امام صادق (ع) مي فرمايند :

الکاد علي عياله کالمجاهد في سبيل الله(8)

يعني کسي که براي تامين خانواده خود تلاش اقتصادي مي کند مانند مجاهد در راه خدا مي باشد وحتي در روايات اسلامي دستور داده شده که مسلمانان زودتر از خانه خارج شوند وبه دنبال تلاش براي زندگي بروند

1- نيت الهي

يکي از ارکان هر جهادي از جمله جهاداقتصادي نيت الهي داشتن وبراي خاطر خدا وارد تلاش وکوشش جهادي گرديدن است که در اين رابطه قرآن کريم در آيه 46 سوره سباء مي فرمايد قل انما اعظکم بواحده ان تقوموا لله مثني و فرادي

يعني بگو شما را به يک موعظه منحصر به فرد دعوت مي کنم و آن اين است که انفرادي يا گروهي براي خاطر خدا فقط قيام کنيد.

2_ راهنمايي و هدايت

در هر گونه جهادي از دغدغه هاي مجاهدان اين است که در ادامه راه دچار سر

گرداني و گمراهي نشوند و پيوسته بدنبال تکيه گاه و مراجعي هستند که از اتخاذ تصميم ها و ادامه راه مطمئن باشند در اين رابطه خداوند در آيه 69 سوره عنکبوت با اطمنيان به اين موضوع اشاره نموده و مي فرمايد: الذين جاهدوا فينا لنهدينهم سبلنا ، يعني کساني که در راه ما مجاهدت نمايند آنها را به سوي راه هاي خودمان هدايت مي کنيم.

3_ اميد ياري و پيروزي

ورود به هر عرصه اي به خصوص صحنه هاي جهاد گونه انسان را پيوسته مترصد هر گونه ياري رساني از طرف دوستان و هم پيمانان مي نمايد و دغدغه پيروزي و غلبه بر دشمن يا رقيب، ذهن تلاش گران را اشغال مي نمايد در اين رابطه خداوند عزيز و متعال به طور صريح ياري رساندن به مومنان را وظيفه قطعي خود بيان مي نمايد و مي فرمايد وَکانَ حَقاً عَلَينا نصر المومنين(9)

4_ مبارزه با طبقاتي شدن جامعه

در بررسي هاي همه جانبه از اصول و فروع اقتصادي به اين نکته بر مي خوريم که اقتصاد اسلامي از طبقاتي شدن جامعه به شدت گريزان است و پيوسته در صدد حاکميت عدالت در همه اقشار جامعه و تعادل اقتصادي در سطح اجتماع مي باشد چنانکه خداوند در ميان آيات پنجم تا نهم سوره حشر که به بعضي از مسائل اقتصادي پرداخته، به اين موضوع توجه خاص نموده و گويا مي خواهد بگويد فلسفه اقتصاد اسلامي اين است : لکيلا يکون دوله بين الاغنياء (10) يعني اينها همه به خاطر آن است که ثروت فقط در دست اغنياء نباشد. پس بنابراين بايد فلسفه جهاد اقتصادي نفي جامعه طبقاتي باشد و حاصل آن توسعه عدالت اجتماعي و تحقق تعادل اقتصادي که در نهايت به رشد و توسعه عمومي و همه جانبه بيانجامد.

5_ جامعيت

جهاد در هر موضوعي که باشد امري است جامع و همه جانبه، بدين معني که چه در طراحي و برنامه ريزي و چه در عمل و اجرا بايد به جميع جهات آن توجه شود و از سطحي نگري و يک سويه کار کردن و مانند آنها پرهيز نمود چنانکه خداوند در قرآ« کريم مي فرمايد «وقتي به جهاد در کاري مي پردازيد آنچنان عمل کنيد که حق جهاداد ا شود» (11)

و در حديثي پيامبر اکرم (ص) مي فرمايد:

همانا برترين عمل شخص با ايمان جهاد در راه خداست(12)

پس بنابراين جهاد اقتصادي نيز احتياج به برنامه ريزي جامع و همه جانبه دارد که در آن به همه موارد و اصول و ضوابط و اهداف و بايد ها و نبايد ها توجه شود.

6_ عزت و بزرگي

از ويژگي هاي جهاد و تلاش در اسلام اينست که عزت آفرين است و موجب بزرگي افراد و ملت اسلام مي گردد و اين بدان خاطر است که عزت و اقتدار در جوهره وجودي جهاد نهفته است چنانکه حضرت علي (ع) مي فرمايد: من شرفت همه عظمت قيمه(12) يعني هر کس همت خود را والا گرداند قيمتش عظيم مي شود.

از ويژگي هاي جهاد اقتصادي اسلام اين است که افراد بايد از همت والا برخوردار گردند و هر گونه عمل و توليد خود را در راستاي آقايي خود و عظمت ملت ايران بدانند چنانکه حضرت علي(ع) در نهج البلاغه مي فرمايد: اولين جهاد (که اگر بدان دست زنيد به رنج افتيد و بسا که مغلوب گرديد)جهاد با دست است (13)

بنابراين همانگونه که مشاهده مي نماييد حضرت علي (ع) جهاد عملي و اقتصادي را اولين جهاد و بسيار سخت دانسته اند و پيروزي در آن را همراه دشواري مي دانند و همين امر رمز عزت و بزرگي عاملان جهاد اقتصادي مي باشد.

7_ جهاد اقتصادي توأم با رنج و سختي، اصولاً جهاد از هر نوع آن از طبيعت سختي ها برخوردار است و لازمه موفقيت در آن تحمل مشکلات و صبر بر گرفتاري و نارسايي هاي اجباري است که به واسطه وقوع جهاد حاصل مي شود و از طرفي رمز پيروزي در هر نوع جهاد نيز فائق آمدن بر آنهاست.

در اين رابطه حضرت علي(ع) در نامه 31 نهج البلاغه در توصيه به فرزندش مي فرمايد : در رابطه با آنچه برايت مکروه است و احساس سختي مي کني نفس خود را به پايداري در برابر آن عادت بده و بهترين اخلاق توانايي استقامت در راه حق است.

البته بايد توجه داشت بسياري از مواقع در راه جهاد افراد سطحي نگر يا عجول يا ستون دوم دشمن شروع به جنگ رواني و ملامت جهاد گران مي نمايند و سعي در سياه نمايي دارند که در اين زمينه قرآن کريم مي فرمايد:

جهاد گران در راه خدا کساني هستند که از سرزنش هيچ سرزنش کننده اي نمي هراسند(16)

بنابراين در اين جهاد عمومي اقتصادي براي رسيدن به قله هاي استقلال و عزت و دست يابي به توان مندي هاي صنعتي و کشاورزي بايد از گردنه هاي سخت و گذرگاه هاي صعب العبور گذشت.



فصل دوم

اهميت مسائل اقتصادي

کار و تلاش و کوشش، همچنين توليد و خريد و فروش از قديم الايام در زندگي انسان مهم بوده است اما اين مهم به تدريج مهمتر گرديده به طوريکه در يکي و دو قرن اخير از ارکان اصلي زندگي محسوب شده است و در بعضي از کشور ها از اهميت ويژه اي بر خوردار شد تااينکه در نظام کمونيستي به عنوان زير بنا و در کشورهاي سرمايه داري جزء لاينفک جامعه و از ارکان اصولي خانواده ها به حساب آمد.

گر چه اين افکار موجب فرو پاشي نظام هاي سوسياليستي گرديد و در کشورهاي کاپيتاليستي شاهد افول نظام سرمايه داري غرب هستيم اما در هرصورت اهميت مسائل اقتصادي را در اداره امور خانواده و پيشرفت و توسعه همه جانبه نمي توان انکار نمود زيرا به وضوح مي توان تأثير يک اقتصاد پويا و سيستم مالي خوب را در پيشرفت علمي، فني و رشد خانواده و جامعه احساس نمود، حتي در امور فرهنگي و اجتماعي اقتصاد نقش بايسته و غير قابل انکار دارد و بر عکس آن يعني ضعف مالي و بي نظمي اقتصادي موجب عقب ماندگي بسياري از خانواده ها و در هم ريختن ارکان اجتماع و حتي در مواردي موجب هرج و مرج و ناامني و بروز مشکلات فراوان ديگر مي گردد.

خوشبختانه در نگاه اسلامي به مسائل مربوط به حوزه اقتصاد نه تنها نگاهي منفي وجود ندارد بلکه از تأکيدهاي فراوان و بر خوردهاي اصولي و بنيان هاي اساسي بر خوردار است که به پاره اي از آنها اشاره مي شود:

1_ امام باقر(ع) در حديثي نشانه هاي کمال انسان را در سه چيز مي داند که يکي از آنها "تقدير المعيشه"مي باشد يعني توانايي تنظيم در آمد و هزينه يا به عبارتي بازار کسب و کار را درست و درحد مترقي برنامه ريزي کردن مي باشد.(17)

و نيز در حديثي پيامبر اکرم(ص) دوام جامعه اسلامي و بقاَء اسلام را در اين ميداند که امور مالي و اقتصادي در دست کساني باشد که از دو ويژگي زير برخوردار باشند(18)

الف: با حقوق مربوط به مسائل مالي و اقتصادي آشنا باشند.

ب: امور مالي و اقتصادي را در جهت آنچه که موجب رشد و توسعه جامعه مي شود معرفي کنند (برنامه ريزي نمايند)

قرآن کريم در آيه 20 سوره مزمل دسته دوم از جهاد گران را کساني مي داند که براي انجام کارهاي اقتصادي ترک ديار نموده و به ساير شهر ها مي روند تا کسب در آمد نمايند(19) و در تفسير آيه فوق از قول پيامبر اکرم(ص) نقل شده است : هر کسي متاعي را به يکي از شهرهاي مسلمانان ببرد و زحمات خود را در اين راه براي خدا محسوب دارد، سپس آن را را به قيمت عادلانه آن روز بفروشد، چنين کسي در پيشگاه خداوند به منزله شهيدان است(20) همچنين مصداق آيه شريفه ليس للانسان الا ما سعي؛

قطعاً تلاش هاي اقتصادي و کار و کسب مي باشد همانگونه که در آيه 55 سوره هود خداوند مي فرمايد :

و لا تبخسواالناس اشياء هم يعني در رابطه با اشياء متعلق به مردم ظالمانه عمل نکنيد.

ويا وقتي در بلندترين آيه قرآن در سوره بقره هيجده موضوع پيرامون تنظيم اسناد مالي بيان مي گردد(21) حاکي از اهميت ويژه اي است که قرآن به مسائل مالي و امور اقتصادي مي دهد

علاوه بر صد ها نمونه از موارد فوق که در روايات آمده و جنبه ثبوتي دارد مواردي نيز هست که جنبه سلبي آنها موجب تقويت امور اقتصادي مي گردد که در شماره بعد به آنها اشاره مي شود.

2_ رواياتي که افراد را در اينکه نقشي در اقتصاد نداشته باشند و مخارج خود را از طريق تحميل بر مردم و مزاحمت افراد بدست مي آورند نهي نموده چنانکه حضرت امام صادق(ع) مي فرمايد: ولا تکونوا کلاً علي الناس (22)

يعني در امور زندگي تحميل بر شانه مردم نباشيد. و همچنين در روايتي آمده است:

يکي از ياران امام صادق (ع) به نام "عمر بن مسلم" مدتي خدمت آن حضرت نرسيد، امام احوال او را جويا شد، عرض کردند او کار و تجارت را ترک گفته رو به عبادت آورده حضرت فرمود: واي بر او آيا نمي داند کسي که تلاش و طلب روزي را ترک کند دعايش مستجاب نمي شود؟ (22)

البته مواردي از قبيل اهميت پرداخت بدهي ها، خودداري از تجاوز و غصب، حرام خواري، تقلب و کم فروشي و مانند اينها (24) از جمله امور سلبي مي باشد که موجب تقويت اقتصادي اسلامي و ايجاد تعامل در توسعه اقتصادي و شتاب در جهاد اقتصادي خواهد بود.

3_ اقتصاد در دنياي امروز يک موضوع مادي محسوب مي گردد و حتي در بين مردم ما نيز به غلط دنياي امور اقتصادي و رفاهي را نوعي مادي گرايي تلقي نموده و گامي به مذمت افراد کوشا مي پردازند و تلاش افراد ساعي در راه کسب و کار را تقبيح مي کنند در حاليکه اين طرز تلقي به مکاتب غربي و نظام هاي سوسياليستي مربوط مي شود زيرا مبناي امور اقتصادي در غرب ليبراليسم مادي گرا مي باشد که ريشه در تفکرات لائيک دارد و در نظام هاي کمونيستي که اقتصاد زير بنا تلقي مي گردد و ريشه در ماترياليسم ديالئيک دارد که کاملاً حالت مادي گرايي دارد.

در حاليکه اقتصاد در اسلام با همه اهميتي که دارد هرگز به عنوان زيربناي تفکرات انسان محسوب نمي گردد بلکه مجموعه سيستم اقتصادي اسلام از زير بناي معنوي و اصول غير مادي برخوردار است و نکته اي که بايد مورد توجه واقع گردد اين است که با عنايت به اينکه اصول اقتصادي اسلام اساساً غير مادي بوده و در راستاي اهداف معنوي اسلام است، بنا بر اين در مبنا از اقتصادهاي سرمايه داري و سوسياليستي کاملاً جداست.

به عبارت روشن تر:

مارکسيسم با شعارهاي سوسياليستي و عدالت خواهانه، تأکيد بر جايگاه زحمتکشان و کارگران و تشکيل حکومت کارگري شروع به فعاليت کرد. آنان در حالي که قدرت بزرگي را تشکيل داده و نفوذ خود را در بخش هاي عمده اي از جهان گسترده بودند به دليل فقدان زير ساخت هاي فکري صحيح و هماهنگ با فطرت انساني، خداستيزي و دين زدايي از جامعه در کمتر از يک سده دچار فروپاشي شدند و نظام کمونيستي تقريباً به تاريخ پيوست. اما نظام کاپيتاليستي يا سرمايه داري با تکيه بر ليبراليسم، نيز مدعي توسعه و تأمين عدالت براي مردم گرديد، اين نظام گر چه در دوراني پديد آمد که تکنولوژي به مدد آن شتافت و در توسعه کشورهاي تحت کنترل و نفوذ خود توفيقاتي داشت اما در تأمين عدالت همه جانبه با چالش و بحران مواجه گرديد، چرا که ذات اين نظام، سرمايه سالاري است. سود پرستي و منفعت طلبي روح اين نظام است و کاپيتاليسم گر چه نقاطي از جهان را آباد کرد اما بخش هايي از آن را به خاک ذلت نشاند و با تعميم استعمار و استثمار ضربه هاي مهلکي بر بشريت وارد کرده است.

مکانيزم نظام سرمايه داري به گونه اي است که سرمايه هاي پراکنده جهان را به سوي کانون سرمايه داري جذب و ديگران را از حيات طبيعي اقتصادي محروم مي کند، نظام سرمايه داري به اين اميد که رضايت مندي کافي در کشور هاي خود فراهم آورد بسياري از کشورها را فقير نموده است.

اما اين نظام عملاً در آمريکا و کشورهاي اروپايي توفيق چنداني نداشته است و هم آکنون افول اقتصادي بلوک غرب آغاز شده و بحران نظام سرمايه داري را آشکار تر کرده است و اين همان چيزي است که امام خميني (ره) بر آن تأکيد داشتند ، ايشان فروپاشي بلوک کمونيسم را زودتر از هر کسي پيش بييني کردند و افول آمريکا را نيز در آينده اي نه چندان دور مورد تأکيد قرار دادند.

و اين در حاليست که نظام اسلامي به اقتصاد نگاهي ويژه دارد که در ديدگاه امام خميني نيز ديده مي شود.

نظام اسلامي گر چه براي سرمايه داري و سرمايه داران اصالت قابل است اما مرز آن را تأمين عدالت در جامعه مي داند، در نظام اسلامي اخلاق و عدالت در روند اقتصاد نقش هاي کليدي دارند و فضاي اقتصاد در آن "انسان مدارانه" است .

اسلام اشخاص را که در فرايند توليد ثروت به موفقيت دست يابند تشويق و توصيه مي کند تا با رسيدگي به قشر آسيب پذير و فقرا، هم خود به مقامات عاليه انساني عروج کنند و هم تبعيض و نابرابري در جامعه به صورت خود جوش کاسته شود، به اين ترتيب فضاي مهرباني، انصاف و کمک همراه با احترام در جامعه اوج مي گيرد، همان چيزي که در مکتب کمونيسم يا کاپيتاليسم معنا و مفهومي ندارد.

در مکاتب مادي انسان گرگ انسان است اما در مکتب اسلام تلاش و کار، توليد ثروت و تشويق به انفاق همراه با توصيه هاي ديگر اخلاقي و انساني، عبادت محسوب مي شود و کليد دست يابي به رضايت خداوند و رسيدن به سجاياي اخلاقي است بنابراين ويژگي و برتري اقتصاد اسلامي نسبت به اقتصاد ساير مکاتب، تفاوت در روش ها و ارزش هاي آن است.(25)

لذا اساس اقتصاد اسلامي بر معنويت و تقوا نهاده شده که مراتب آن را در تمام مراحل کسب و کار، توليد و توسعه بازار و معاملات به وضوح مي بينيم و از بين همه اينها به يک مقوله که از اهميت بيشتري در زندگي مسلمانان برخوردار است مي پردازيم و آن موضوع کسب در آمد حلال مي باشد. البته تأثير اين موضوع در بخش هاي مختلف اقتصادي بر کسي پوشيده نيست:

در حديثي از پيامبر اکرم (ص) آمده است.

العباده عشره اجزاء تسعه اجزاء طلب الحلال(26)

يعني عبادت ده جزء است که نه جزء آن در چگونگي کسب حلال است.

و در جاي ديگر آن حضرت مي فرمايد.

طلب الحلال فريضه علي کل مسلم و مسلمه

يعني بدنبال در آمد حلال بودن بر همه زن و مرد(مسلمان) واجب است.

وهمچنين آن حضرت مي فرمايد:

هر کسي دوست دارد دعايش اجابت گردد بايد غذايش را پاک گرداند و راه در آمدش را پاکيزه نمايد(28)

حضرت علي (ع) مي فرمايد: در همه حال به درآمد حلال و خوش رفتاري با خانواده و ياد خدا بيانديشيد(29)

همچنين رواياتي درباره زحمت کشيدن براي کسب حلال وارد شده که از جمله آنها:

پيامبر اکرم (ص) مي فرمايد:

ان ا... يحب ان يري عبده تعباً في طلب الحلال

يعني : همانا خداوند دوست دارد بنده اش را براي کسب حلال در حال زحمت ببيند.

و نيز آن حضرت مي فرمايد:

هر کسي از حاصل دست رنج خود ارتزاق نمايد در قيامت از صراط مثل برق جهنده مي گذرد(31)

نکته مهمتر اين است که مطالعه در سيره پيامبر و پيشوايان نشان مي دهد که خود به معني کامل کلمه اهل کار و تلاش توليد و بخصوص کشاورزي بوده اند بطوريکه پيوسته بيشتر از نياز زندگي ساده زيست خود کار مي کردند و پيوسته مازاد نياز خود را بين نيازمندان توزيع نموده يا وقف بر فقرا مي نمودند.

در پايان اين بخش تذکر اين نکته لازم است که هم اکنون که نظام اقتصادي سوسياليستي بطور قطع شکست خورده و شاهد فرو پاشي غرب نيز مي باشيم ارائه الگويي درست از نظام اقتصاد اسلامي مي تواند جايگزين مناسبي براي اين نظام ها و ارمغان ارزشمندي براي بشريت باشد، اميد است اساتيد حوزه، دانشگاه و نيز مجريان امور اقتصادي کشور با هم بتوانند يک الگوي جامع از اقتصاد اسلامي ارائه نمايند.



فصل سوم

اهداف جهاد اقتصاد ي

در هر کاري تعيين هدف مهم است به ويژه در حرکت هاي اجتماعي و اقتصادي که موجب سرعت بيشتر و جلوگيري از خسارت هاي اجتماعي مي گردد و لذا در جهاد اقتصادي که مسئله مهم کشور ما مي باشد بايد هدف هاي اين امر مقدس به سرعت تعيين و مد نظر مردم و مسئولان و فعالان اقتصادي قرار گيرد تا شاهد بهره برداري هاي مهم ا ز اين جهاد مقدس باشيم.

1_ رفع نيازهاي اساسي مردم

با توجه به اينکه در اسلام و نيز قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران بر مبارزه با فقر و انواع محروميت هاي اجتماعي تأکيد شده و بر تأمين معيشت مردم و رفاه و امنيت و تغذيه و بهداشت و تحصيل و مسکن و کار تصريح گرديده است لذا دست يابي به جامعه اي تهي از فقير و بي سواد و داراي شهرونداني سالم و چابک و کار آمد و تأثير گذار بايد از اهداف جهاد اقتصادي باشند.

چنانکه امام خميني (ره) مي فرمايد:

همه آرمان ها و آرزوي ملت و دولت و مسولين کشور ماست که روزي فقر و تهيدستي در جامعه ما رخت بر بندد و مردم عزيز و صبور و غيرتمند کشور از رفاه زندگي مادي و معنوي برخوردار باشند(32)

2_ استقلال و خود کفايي کشور

دست يابي به عزت و شرافت اسلامي بدون خود کفايي و استتقلال کامل امکان پذير نيست و استقلال جامع و کامل نيز بدون استقلال اقتصادي حاصل نمي شود و آن وقتي است که کشور در توليد کالاهاي استراتژيک خود کفا شده و هنگام بروز بلايا و حوادث طبيعي از قبيل زلزله و سيل و غير طبيعي مانند جنگ و نيز در مقابله با تحريم ها بتواند روي پا ي خود ايستاده و تسليم خواست هاي دشمن نشود و به نفي سلطه بيانجامد، که در اين زمينه امام خميني (ره) مي فرمايد:

امکان ندارد که استقلال به دست بيايد قبل از اينکه در همه جناح ها خود کفا باشيم، امکان ندارد استقلال بدست آيد قبل از اينکه استقلال اقتصادي داشته باشيم ما بايد زحمت بکشيم تا در همه جناح ها خود کفا باشيم(33)

در اينجا بايد توجه داشت که هدف از استقلال اقتصادي صرفاً برنامه ريزي در راستاي مسائل مالي و کسب و کار نمي باشد بلکه پرداختن به موضوعاتي که در صنعت مطرح است و به خصوص امر مهم کشاورزي و هم چنين فناوري هاي روز نيز بايد مورد توجه واقع گردد.

3_ خنثي نمودن نقشه هاي دشمنان:

از آنجا که بحث دشمن شناسي و پي بردن به توطئه هاي دشمنان مورد تأکيد شديد قران کريم و روايات مي باشد بطوريکه در سوره سبأ آيه 24 به شبانه روزي بودن توطئه هاي کفار اشاره مي نمايد. و نيز از آن رو که جهت گيري هاي مهم دشمنان ما در زمينه هاي اقتصادي نيز مي باشد پس لازم است جهاد اقتصادي نيز در راستاي خنثي نمودن برنامه هاي دشمنان انقلاب باشد، در اين زمينه مقام معظم رهبري در پيام نوروزي امسال فرمودند.

از جمله اساسي ترين کارهاي دشمنان ملت ما و کشور ما در مقابله با کشور ما، مسائل اقتصادي است، البته در عرصه فرهنگي هم فعالند، در عرصه سياسي هم فعالند، در عرصه انحصارات علمي هم فعالند اما در عرصه اقتصادي فعاليت بسيار زيادي دارند.

چنانچه از وضعيت حضور استعمار در کشورهاي جهان سوم بررسي تحليلي نماييم و حضور استعمار نو در سال هاي اخير را درست بررسي کنيم مي بينيم که از طريق مسائل اقتصادي بيشترين ضربه ها را به کشور ها و نهضت ها زده اند بطوريکه حربه اقتصادي از حربه نظامي مهم تر شده است. و در کشور ما نيز موضوع محدوديت هاي اقتصادي که از اول انقلاب تا کنون بر ماتحميل نموده اند بهترين شاهد مثال خواهد بود،

در اين رابطه حضرت امام خميني (ره) مي فرمايد:

از حصر اقتصادي هم ابداً نترسيد، اگر ما را محصره اقتصادي بکنند ما فعالتر مي شويم به نفع ماست(34)

بنابراين ضروري است گروهي از کارشناسان به طور دائم به بررسي شگردهاي دشمن در زمينه مسائل اقتصادي از جمله بحث رقابت در رابطه با مسائل اقتصادي بپردازند و نتايج آن را در اختيار برنامه ريزان جهاد اقتصادي قرار دهند.



فصل چهارم:

اصول عملي جهاد اقتصادي

با توجه به اينکه عرصه جهاد يک ميدان وسيع عمل و فعاليت هاي گوناگون مي باشد بنابراين بايد هر گونه تصميم گيري و انجام هر فعاليتي بر مباني درست و اصول صحيحي اجر ا گردد که در اين رابطه موارد زير را مي توان بر شمرد

1_ تصميم و اجرا بر اساس دانش و تعقل:

با توجه به اينکه توليد و تصميم گيري حجم عمده اي از فعاليت هاي اقتصادي را به خود اختصاص مي دهد لذا براي اينکه اقتصاد از حالت پويايي برخوردار باشد و حالت رکورد به خود نگيرد بايد روند توليد و نيز تصميم گيري هاي که به طور دائم پيش مي آيدا از مباني علمي برخوردار بوده و خردمندانه باشد به خصوص بحث رقابت در عرصه توليد و جذب مشتري در بازار معاملات حتماً نياز به برنامه ريزي داشته و تدبير امور را مي طلبد با توجه به اينکه امروزه مصرف کنندگان به دنبال کالاهاي مرغوب، با دوام وکيفيت بيشتر و در عين حال با قيمت مناسب هسند و از طرفي تنوع توليدات نيز فراوان گرديده. لذا بازار رقابت در جذب مشتري شديد شده و در اين عرصه کساني که با تدبير و تعقل بر اساس مباني علمي و فناوري هاي پيشرفته تصميم گيري نمايند و به خواست هاي مشتريان توجه نمايند قدرت جلب مشتري و قبضه بازار را خواهند داشت لذا از بکارگيري دانش و تکنولوژي و تدبير و تعقل بطور پيوسته در امور توليد و تصميم گيري بطور جامع نبايد غفلت نمود.

خوشبختانه در منابع فرهنگي ما به اين نکات توجه ويژه شده که به چند نمونه آن اشاره مي نماييم:

حضرت علي (ع) مي فرنمايد:

لطالب العلم عز الدنيا و فوز الاخره(35)

يعني کسي که در کار هايش از دانش بهره مي جويد از عزت دنيا و سعادت آخر ت بهره مند خواهد شد.

پيامبر اکرم(ص) مي فرمايد:

از نشانه هاي دانايي مرد اين است که پيوسته به اصلاح امور اقتصادي خود بپردازد و اين نشانه دنيا طلبي نمي باشد(36)

حضرت علي (ع) مي فرمايد:

لا فقر مع حسن التدبير(37)

يعني با برنامه ريزي نيکو فقر پيش نمي آيد. و نيز آن حضرت مي فرمايد(38)

_ مال کم با تدبير ماندگاري بيشتري دارد تا مال زياد اما همراه با تبذير

_ برنامه ريزي نيمي از درآمد است.

_ برنامه ريزي خوب و دوري از تبذير نشانه خط مشي نيکوست.

_ تدبير نيکو موجب رشد مال مي گردد.

علاوه بر اينگونه روايات که تأکيد بر استفاده از دانش در امور زندگي و دقت و برنامه ريزي در امور اقتصادي مي نمايد رواياتي نيز در نهي از بي برنامه گي و غير علمي کارکردن وارد شده که به نمونه هايي از آنها اشاره مي نماييم.

از پيامبر اکرم (ص) و امام صادق و امام جواد نقل شده است: من عمل علي غير علم کان ما يفسد الکثر مما يصلح(39)

يعني : کسي که در کارهايش بر اساس علم و دانش عمل نکند کارهاي خرابش بيشتر از کارهاي درستش خواهد بود.

حضرت علي (ع) مي فرمايد:

_ ناداني موجب تباهي در هر کاري مي باشد.

_ توانايي براي جاهل ميسر نيست.

_ رأي شخص نادان در هر حالي زيان کار يست.

و در حديثي پيامبر اکرم(ص)

ما اخاف علي امتي الفقر و لکن اخاف عليهم سوء التدبير(40)

من نگران فقير شدن امتم نيستم اما از اينکه دچار سوء تدبير (برنامه ريزي هاي غلط) شوند نگران هستم.

همچنين از حضرت علي (ع) احاديث فراواني درباره بي برنامه گي يا برنامه ريزي هاي غلط در کتب معتبر حديث بيان شده که به چند نمونه آنها مي پردازيم(41)

_ برنامه ريزي بد کليد فقر است

_ با برنامه ريزي بد و غلط توانمندي حاصل نمي شود.

_ آفت در آمد اقتصادي سوء تدبير است.

_ بي برنامه گي در معيشت موجب فقر است.

_ علت افول، برنامه ريزي غلط است.

اين قسمت از بحث را با سخن مقام معظم رهبري که: "بر حمايت و سرمايه گذاري در ظرفيت اقتصادي شرکت هاي دانش بنيان تأکيد دارند" به پايان مي بريم(42)

2_ توليد و کيفيت مطلوب آن

يکي از ارکان اقتصاد در دنياي امروز توليد و مسائل مربوط به آن مي باشد، توليد علاوه بر رفع نيازهاي روزانه مردم در صورت خوب توليد شدن موجب جلب بازار هاي دنيا، ورود ارز به کشور و در نتيجه عمران و آباداني گرديده و به عزت و سربلندي کشور نيز کمک مي کند.

در فرهنگ اسلامي ما نيز توصيه هاي فراواني به توليد در همه زمينه ها به خصوص در رابطه با فراورده هاي کشاورزي و دامپروري و نيز صنعت و ساخت و ساز صورت گرفته است به ويژه که به توليد با کيفيت و توليد مفيد و ارزشمند توصيه شده است که به چند نمونه از آنها مي پردازيم؛

اين احاديث را مي توان به سه دسته تقسيم نمود:

دسته اول: احاديثي که سفارش مي کند پيوسته براي مردم سودمند باشيد که سودمندي در توليد اشياء و صنايع قطعاً يکي از مصاديق آن است، از جمله رسول گرامي مي فرمايد:

الا و ان احب المومنين الي ا... من اعان المومن الفقير من الفقر في الدنيا و معاشه(43)

رسول خدا مي فرمايد: محبوب ترين مومنين نزد خدا کسي است که مومن فقيري را ياري رساند تا از بيچارگي در دنيا و امور معيشتي رهايي يابد.

و نيز از آن حضرت سوال شد محبوبترين مردم در نگاه شما چه کسي است ؟ فرمود: انفعهم للناس (44)

يعني کسي که سودش از شما بيشتر به مردم برسد.

دسته دوم ، رواياتي که توصيه به توليد نيکو و با کيفيت شده است.

پيامبر اکرم (ص) مي فرمايد:

بهتر ين در آمد در آمدي است که شخص با دست خود عمل کند به شرطي که توليدش صحيح باشد(45)

و نيز در حديث ديگر مي فرمايد:

همانا خداوند تعالي دوست دارد هنگانمي که عمل يکي از شما به ثمر مي نشيند آن عمل دقيق و اساسي باشد.(46)

امام صادق در حديثي مي فرمايد: (47)

در جريان دفن معاذبن جبل پيامبر اکرم (ص) به دقت به مهندسي قبر او پرداخت و همه جوانب آن را با دقت معماري نمود بطوريکه مورد تعجب واقع گرديد و موجب سوال از ايشان شد، آنگاه پيامبر (ص) فرمود:

مي دانم که اين قبر به زودي تحت عوامل طبيعي از بين مي رود ، اما خداوند دوست دارد هنگامي که بنده اش کاري را انجام مي دهد آن کار را محکم نمايد.

همچنين حضرت علي (ع) مي فرمايد:

عاقل کسي است که مصنوعات او بهترين است و سعي خود را در راستاي توليدش قرار مي دهد.

دسته سوم: احاديثي که از توليد نا مرغوب و باري به هر جهت بودن نهي نموده اند

چنانکه حضرت علي (ع) مي فرمايد: (49)

هر کس در پرداختن عملي از آن کسر بگذارد خداوند ايشان را به گرفتاري مبتلا مي نمايد.

همچنين درباره کم گذاشتن از توليد يا کم فروشي و کلاهبرداري و حيله کردن يا دروغ گفتن در معامله و غش در آن روايات فراواني وجود دارد که از ذکر آنها خودداري مي نماييم.

در هر صورت با توجه به اين همه روايات گوناگون و جامع پيرامون امر توليد به جاست که در سال جهاد اقتصادي به طور جدي پيرامون توليد، برنامه ريزي شود تا سطح توليد و کيفيت آن به درجه قابل قبولي برسد که نه تنها مردم خودمان با رغبت به مصرف کالاهاي داخلي بپردازند بلکه زمينه هاي صادرات کالا نيز فراهم آيد.

3_ پيشرفت و آباداني

از ملاک هاي عملي جهاد اقتصادي رشد همه جانبه و پيشرفت کشور است به طوري که در همه جاي مملکت آثار آباداني را ببيينم و فقر و محروميت در هيچ کجاي کشور مشاهده نگردد و تمام مردم از حداقل رفاه اوليه برخوردار گرديده و امکان دسترسي به نيازهاي ضروري از قبيل بهداشت، تحصيل، شغل و راه يابي معنوي براي همگان ميسور باشد.

بايد توجه داشت که پيشرفت و آباداني محور جهاد اقتصادي مي باشد زيرا اين امر زمينه ساز ساير پيشرفت ها و موجب تسهيل ديگر امور اساسي از قبيل امنيت اجتماعي و رشد علمي و بالا رفتن فرهنگ عمومي و تأمين اجتماعي مي گردد.

همانگونه که در فرهنگ غني اسلام به آباداني بلاد اهميت داده شده بنابراين در برنامه ريزي جهاد اقتصادي نيز بايد بطور مبسوط به اين مقوله پرداخته شود.

اين موضوع به طور پراکنده در روايات اسلامي آمده و مواردي از قبيل اهميت دادن به مزارع و درختکاري و آبياري و شادابي اجتماعي و امنيت راه ها و اصلاح راه ها و تسهيل نمودن دست يابي به تحصيل علم و بهداشت و پل سازي و دهها مورد ديگر شايان توجه مي باشد .

اينک به چند نمونه از آنها بسنده مي نماييم

حضرت علي (ع) در عهدنامه مستند و تاريخي مالک اشتر به عنوان فرماندار مصر در دو جاي آن نامه مهم توصيه به عمران و آبادي بلاد تحت نظر ايشان مي نمايد.(50)

يکي از مواردي که در روايات تصريح شد درختکاري و آبياري و سر سيبزي محل زندگي افراد شهر مي باشد چنانکه در حديثي پيامبر اکرم(_ص) مي فرمايد:

هر گاه يکي از شما را مرگ فرا گرفت و در دستش نهالي براي کاشتن بود، چنانچه توانست قبل از اينکه برخيزد به کاشتن آن بپردازد. (51)

و نيز آن حضرت در حديث ديگري مي فرمايد: فضيله السلطان عماره البلدان(52)

يعني ارز ش حاکم کشور به اين است که به اباداني شهر ها بپردازد.

و حديث ديگر مي فرمايد:( 53)

بدترين شهر ها، شهري است که فاقد امنميت و آباداني باشد. . نيز آن حضرت در بياني مبسوط پيرامون آيه 61سوره هود مي فرمايد: اما از نظر آبادگري خداوند ما را آگاه فرموده که مردم را به آباد سازي زمين امر کرده تا زمينه ساز معيشت آنان باشد.(54)



در پايان اين مبحث نتيجه مي گيريم که در جهاد اقتصادي پيشررفت و آباداني کشور از محورهاي مهم آن مي باشد و هر گونه برنامه ريزي در اين زمينه بايد با محوريت مبناني آباداني کشور صورت گيرد.

فصل پنجم

ملازمات جهاد اقتصادي

منظور از ملازمات جهاد اقتصادي آن دسته از مسائل و موضوعاتي مي باشد که به طور مستقيم به امور اقتصادي مربوط نمي شود بلکه در درجه دوم از اهميت قرار مي گيرد ، به عبارت ديگر رعايت نمودن آنها موجب تقويت اقتصاد و تحقق کامل جهاد اقتصادي مي گردد؛

بنابراين لازمه يک جهاد کامل و جامع و پيروزي بر دشمن و غلبه بر رقبا مستلزم رعايت آنها و پرهيز از اهمال کاري در اين امور است

که عبارتند از:

1_ آشنايي با مباني توليد و کسب و کار

از آنجايي که امروزه در تمامي مسائل مربوط به امور اقتصادي پيشرفتت هاي قابل توجهي حاصل شده و اغلب آنها حالت پيچيده و سختي به خود گرفته لذا آگاهي از اصول علمي توليد و دانايي در زمينه هاي حقوق تجارت و کسب و کار و دانستن خواست هاي مردم و سليقه هاي متقاضيان در بازار عرضه و تقاضا و از اين قبيل کمک قابل توجهي به پيشرفت امور اقتصادي مي نمايد: چنانکه حضرت علي(ع) بار ها مي فرمودند:

الفقه ثم المتجر

يعني اول آگاهي پيدا کنيد سپس تجارت نماييدو نيز يک بار در منبر بطور مفصل شرايط لازم براي کسب و کار را بيان فرمود و در پايان نتيجه گيري کردند(با توجه به ميل انسان ها به کسب مافع بيشتر) تجارت، پيشه فاجر است و فاجردر آتش است مگر تاجري که (ماده اوليه را) بر اساس حق در يافت کند و آنرا با رعايت حقوق مربوط فناوري نمايد و تحويل دهد(55)

فرمان ده گانه حضرت علي

حضرت علي(ع) در دوران حکومتي خود به موضوعاتي که لازمه يک اقتصاد سالم اسلامي بود پيوسته تذکر مي دادند در اين رابطه امام باقر(ع) مي فرمايد: (56) هنگامي که امير المومنين در کوفه حضور داشتند (دوران حکومتي) همه روزه صبح در بازارهاي کوفه مي رفتند و بازار به بازار مي گشتند در حاليکه تازيانه اي بر دوش داشتند در وسط هر بازار مي ايستاد و صدا مي زد اي گروه تجار از خدا بترسيد!!

هنگامي که صداي علي(ع) را مي شنيدند هر چه در دست داشتند بر زمين مي گذاشتند و با تمام دل به سخنانش گوش مي دادند.

آنگاه، (خطاب به صنعتگران کسبه و توليد کنندگان) مي فرمودند خير را از خدا بخواهيد.

حلم را زينت خود قرار دهيد.

از سوگند بپرهيزيد.

از دروغ اجتناب کنيد.

از ظلم و ستم خودداري نماييد.

حق مظلومان را ادا کنيد.

به ربا نزديک نشويد.

و زن و پيمانه را به طور کامل وفا کنيد

از اشياء مردم کم نگذاريد.

در زمين فساد نکنيد.

بنابراين آنچه گفته شد ضرورت آشنايي جهاد گران عرصه اقتصاد با مباني و اصول توليد، کسب و کار و آگاهي از عملکرد رقبا و نيز توجه به خواسته هاي مردم و مصرف کنندگان و بازارتقاضا و حقوق متقابل از لازمه هاي جهاد اقتصادي ميباشد که برنامه ريزان از طريق آموزش و ديگر رسانه ها بايد در صدد تحقق آن باشند.

2- مصرف

يکي ديگر از مقوله هايي که لازم است در جهاد اقتصادي به آن توجه شود مقوله مصرف است زيرا نوع فرهنگ مصرف بدنبال خود آثار و تبعاتي را به بار مي آورد که يکي از آن نتايج، تأثير در اقتصاد کشور است که بستگي به نحوه مصرف ممکن است اثر منفي يا اثر مثبت داشته باشد بنابراين پرداختن به اين فرهنگ ضروري مي باشد

مصرف در فرهنگ اسلامي _ ايراني

در فرهنگ ما مصرف بايد معقول و در حد متعارف و متعادل باشد و حد آن اين است که ميزان مصرف آنقدر بايد باشد که رفع نياز انسان را بنمايد، چنانچه هر مقدار حتي به اندازه مقدار کم بيشتر از نياز باشد اسراف محسوب مي گردد و کاري زشت و عملي حرام مي باشد و نيز چنانچه انسان کمتر از نياز خود هزينه کند غير قابل قبول است و خسيس محسوب مي گردد.

پيامبر اکرم(ص) در وصف شخص مومن مي فرمايد:

قليل المونه وکثير المعونه(57)

يعني شخص مومن کسي است، که کار و ياري رساني او فراوان است و در عين حال هزينه هاي او کم است.

به عبارت ديگر درامد زياد داشتن خوب است ليکن هزينه کردن بيش از حد بد است و در فرهنگ اسلامي به مسئله قناعت فراوان پرداخته شده، زيرا قناعت براي کسي است که امکان خرج کردن و مصرف کردن دارد ليکن به حداقل و در حد رفع نياز مي پردازد و از خرج کردن هاي بيجا و بيهوده خود کاري مي کند که همراه با نوعي زهد و تقوا مي باشد و در اين رابطه حضرت علي (ع) مي فرمايد:

من عقل قنع:

يعني شخص عاقل اهل قناعت است.

و در حديث ديگر مي فرمايد:

ثمره القناعه العز

يعني قناعت عزت آور است

در فارسي صرفه جويي تقريباً معاول قناعت است و از افراد عادي بر نمي آيد بلکه بايد انسان به نحوي تربيت شده باشد که نوعي گرايش به تقوا و زهد در او بوجود آيد تا بتواند به طرف قناعت سير کند لذا توصيه عمومي براي همگان متعادل زندگي کردن مي باشد به نحوي که اسراف نشود و چنانچه در جلوگيري از اسراف موفق گرديد مي تواند گام بعدي را که قناعت کردن است بردارد در غير اينصورت به ميانه روي بپردازد.

در اين رابطه پيامبر اکرم (ص) مي فرمايد: (58)

هر کسي ميانه روي پيشه کند خداوند او را بي نياز گرداند.

در بررسي هاي به عمل آمده درباره ميزان مصرف دارو، آب ، برق، انواع مواد غذايي از قبيل قند و شکر و نمک و پوشاک و غيره متأسفانه آمارها حاکي از اين است که نه تنها با ملاک هاي ارزشي و فرهنگي خودمان بلکه با معيارهاي جهاني فاصله بسيار دارد که حاکي از اسراف در همه زمينه ها مي باشد که اين البته نشئت گرفته از روحيه طاغوتي و اشرافي گري است که در قبل از انقلاب ترويج مي گرديد؛

بنابراين براي زدودن اين خصيصه از جامعه بايد تلاش بيشتري صورت گيرد که در اين رابطه به لحاظ اهميت موضوع به توضيح بيشتري پيرامون اسراف مي پردازيم.

اسراف در آيات قرآن

1_ خداوند مسرفين را دوست ندارد.

لا تسرفوا ان الله لا يحب المسرفين

و اين آيه دوبار در قرآن کريم تکرار شده است

انعام آيه 131، اعراف آيه 31

2_ اسراف کنندگان اهل جهنم هستند.

ان المسرفين هم اصحاب النار(غافر آيه 3)

3_ اسراف از نشانه هاي تفرعن است

ان فرعون لعال في الارض و انه لمن المسرفين ( يونس 83)

همانان فرعون بدنبال برتري جويي بود و همانا او از مسرفين بود.

4_خداوند اسراف کنندگان را نابود مي کند:

و اهلکنا المسرفين(انبياء آيه 9)

و ما اسراف کنندگان را هلاک مي کنيم.

5_ خداوند دستور مي د هد ازاسراف کنندگان تبعيت نکنيد

لا تطيعوا امر المسرفين (شعرا آيه 151)

از فرمان مسرفين سر پيچي کنيد.

6_ برادران شياطين

ان المبذرين کانوا اخوان الشياطين (اسراء 26)

همانان اسراف کنندگان شديد از برادران شياطين محسومب مي گردند.

تبذير حالت شديد اسراف مي باشد که علاوه بر زياده روي به ريخت و پاش هاي اطراف مصرف بيانجامد.

7_ از هر نوع نعمتي که در اختيار انسان قرار گيرد در قيامت مورد سوال و بازخواست واقع مي گردد:

ثم لتسئلن يومئذ عن النعيم(تکاثر آيه 7)

سپس در قيامت از صاحبان نعمت پيرامون نحوه مصرف آنها سوال مي شود.





مصرف و هزينه هاي زندگي در فرهنگ اسلامي :

اين موضوع که به طور مبسوط در احاديث ما مورد بحث واقع گرديده در دو قسمت به طور فشرده به آن اشاره مي کنيم:

قسمت اول: پيرامون جلوگيري از اسراف و ريخت و پاش مي باشد.

حضرت علي (ع) مي فرمايد:

اسراف زمينه ساز فقر است:

امام محمد باقر (ع) مي فرمايد:

پدرم علي ابن الحسين(ع) هر گاه مي ديد در خانه اش ناني دور افکنده شده(هر چند به اندازه دهانگير مورچه اي بود) به قدر همان از خوراک خانوادهاش کم مي گذاشت

امام صادق (ع) مي فرمايد:

همانا اسراف کم برکتي مي آورد.

ياسر يکي از خدمتکاران امام رضا(ع) نقل مي کند روزي يکي از خدمتکاران سيبي خورده آن را نيم خورده رها کرده و دور افکند، امام رضا(ع) به ايشان فرمودند:

سبحان ا... اگر شما از آن بي نيازيد، مردمي به آن نيازمندند ، آن را به کسي بخورانيد که به آن نيازمند است.

حضرت علي(ع) در دوران حکومتش به شدت با مظاهر اسراف و ريخت و پاش مبارزه مي کرد(60)

زماني که زياد ابن ابيه که به توصيه ابن عباس فرماندار بصره شده بود خبر آوردند که اهل تجملات و ريخت و پاش است، در اين موقع حضرت علي(ع) نامه اي به او مي نويسد(61) و به صراحت به او مي گويد:

اي زياد اسراف را رها کن:

امروز به فکر فردا باش (برنامه ريزي ) ميانه روي پيشه کن

از اموال به اندازه ضرورت استفاده کن اضافه آن را براي روز نياز قرار ده تذکر اين نکته ضروري است که بر خلاف اين همه تأکيد در رابطه با جلوگيري از اسراف متأسفانه امروزه مردم ما در تمام زمينه ها به خصوص مواد غذايي و پوشاک بسيار از حد متعادل تجاوز مي نمايند به ويزه در مراکز دولتي از قبيل ناهار خوري پادگان ها و نيز رستوران ها در مواقع عروسي و عزا بيش از ساير مکانها شاهد اسراف و تبذير مواد غذايي و انرژي و غيره هستيم





قسمت دوم:

در فرهنگ غني اسلامي توصيه ها يا پرهيزهايي در زمينه هاي گوناگون هزينه هاي زندگي و نحوه مصرف و حد و حدود آن مطرح گرديده، اينک از انبوه هزاران حديث و روايات به گزيده اي کوتاه از بين آنها اکتفا مي کنيم(62)

گشاده دستي در هزينه هاي خانواده:

امام رضا(ع) برآن کسي که از نعمت برخوردار است واجب است برخانواده توسعه دهد.

در نظر گرفتن مقتضاي زمان

سفيان سوري مي گويد به امام صادق (ع) گفتم:

شما روايت مي فرماييد که علي ابن ابيطالب (ع) جامه خشن مي پوشيد حال آنکه شما جامه لطيف مي پوشي !

امام فرمود: واي بر تو علي ابن ابيطالب در روزگار تنگنا بسر مي برد ، هر گاه روزگار گشايش رسد نيکان روزگار براي بهره برداري از آن گشايش شايسته ترند

سبکبار ي در امور زندگي :

امام صادق(ع) مي فرمايد:

مومن نيک بار است و سبک بار، گذران زندگيش را خوب تدبير مي کند و از يک سوزاخ دريار گزيده نمي شود.

خوش به حال انفاق کننده

پيامبر اکرم (ص) مي فرمايد:

خوش به حال آنکه انقفاق کند، مالي را که بدون گناه فراهم آورده و بر ناتوان و تهيدستان ترحم کند.

امام حسين (ع) مي فرمايد:

مال تو اگر به راستي مال تو باشد آن را انفاق مي کني پس آن را براي پس از خود مگذار که آن گاه اندوخته کساني جز تو خواهد شد، در حاليکه در قيامت درباره آن از تو حساب مي کشند و بدان که نه تو براي مال مي ماني و نه مال براي تو، او را بخور .

هزينه خانواده(زياده روي يا سخت گيري)

عبدالله ابن ابان مي گويد از امام هفتم دربار ه ميزان هزينه هاي خانواده سوال کردم؟ فرمود:

بايد به گونه اي ميان دو روش نا پسند اسراف کاري و تنگ گيري باشد.

ابراز نعمت ها

پيامبر اکرم (ص) مي فرمايد:

بخوريد و بياشاميد و صدقه بدهيد و بدون فخر فروشي و اسراف کاري جامه بپوشيد که هر آينه خداوند دوست مي دارد که نعمتش بر بنده اش نمايان باشد.

معناي ضايع کردن

مردي از سعيد بن جبير درباره نهي پيامبر از ضايع نمودن مال سوال کرد؟ وي گفت: تباه کردن مال آن است که خداوند روزي حلال عطا فرمايد و آن را در چيزي که خداوند حرام نموده خرج کني،

بخشش نابجا

امام علي(ع) م فرمايد:

هر کسي بي جا و بي مورد بخشش کند در اداي حقوق کوتاهي کرده است.

منزل مسکوني بيش از حد نياز

امام صادق (ع) مي فرمايد:

هر کس بيش از حد نياز مسکوني خود ساختمان بسازد روز قيامت اضافي آن را بايد تحمل کند.

استفاده نکردن از دارايي:

پيامبر اکرم (ص) مي فرمايد:

خداوند اکراه دارد که شما از مال استفاده نکنيد و آن را تباه نماييد.

همچنين آن حضرت فرمودند:

از پوشيدن لباس هايي شبيه لباس راهبان بپرهيزيد هر آينه هر کس رهبانيت پيشه کند (تر ک لذتهاي دنيايي) از من نيست و هر کس خوردن گوشت را ترک گويد و آن را برخود حرام سازد از من نيست و هر کس لذت جنسي را بر خود ممنوع کند از ما نيست.

تقليد از دشمنان ممنوع:

امام باقر (ع) مي فرمايد:

خداوند به يکي از پيامبر انش وحي فرمود به قومش بگويد که همچون دشمنان خدا لباس نپوشيد، مثل آنان خوراک نخوريد و به شکل ايشان در نياييد که در اين حال همچون آنان دشمن خدا خواهند بود.

بدترين مال: امام علي (ع) مي فرمايد:

بدترين مال چيزي است که از آن در راه خدا انفاق نشود و زکاتش پرداخت نگردد.

دعاي سي ام صحيفه سجاديه که پيرامون نوع مصرف و زندگي متعادل است را زينت بخش اين قسمت مي نماييم

خدايا بر محمد و آل محمد درود فرست و مرا رهايي بخش از قرضي که خفت آن آبرويم را ببرد و ذهنم را متشتت کند و فکرم براي آن پراکنده شود و کارم در علاج آن به طول انجامد

و اي پروردگار من به تو پناه مي برم از غصه قرض و انديشه اش و از کار وام و بي خوابيش پس بر محمد و آلش رحمت فرست و مرا از آن پناه ده و زنهار مي طلبم از تو اي پروردگارم از ذلت قرض در زندگي و از و بال آن پس از مرگ

پس بر محمد و آلش رحمت فرست و مرا به توانگري سرشار يا زندگي کفاف تا پايان کار از آن رهايي بخش خدايا بر محمد و آلش رحمت فرست و مرا از اسراف و زياده روي بازدار و به انفاق و ميانه روي تعديل فرماي و نيک اندازه گرفتن خرج را به من بياموز و مرا به لطف خود از چنگ تبذير باز گير و ارزاقم را از رهگذر حلال روان ساز و انفاقم را متوجه ابواب خير گردان و آن مال را که براي من تکبر آورد يا موجب ظلم و طغيان گردد از من باز ستان،

خدايا هم نشيني فقيران را برايم دلپسند ساز و مرا به نيروي صبر بر هم نشيني ايشان مدد ده و آنچه را از متاع دنياي فاني باز گرفتي پس در خزانه هاي باقي خود ذخيره کن و آنچه را از ظلم دنيا که به من ارزاني داشتي و هر متاعي از آنرا که اکنون به من عطا کرده اي وسيله رسيدن به جوار خود و پيوستن به مقام قرب خود و وسيله و رود به بهشت خود قرار ده زيرا که تو صاحب فضل عظيم و بخشنده کريمي (63)

مصاديق و مظاهر اسراف و تبذير:

غذا بيش از حد افراد سفره پختن و تنوع غذاهاي متعدد در سرميز يا سفره

تنوع بيش از حد انواع سالاد، نوشابه، دسر و ...

عدم سادگي و استفاده از ظروف تجملاتي در پذيرايي

مصرف بي رويه اب به خصو ص در شستن ماشين، زمين و ...

روشنايي هاي بيش از حد و اضافي در اماکن به خصوص در ساعات روز روشن بودن معابر عمومي در چند ساعت اول صبح که هوا روشن است

حيف و ميل اموال در زندگي هاي تجملاتي که هر سال در صدد تعويض وسايل خانواده هستند.

کنار گذاردن وسايل زندگي قبل از فرسودگي آنها

تغيير دکوراسيون ادارات به خصوص شرکت ها و بانک ها

ضايع شدن مواد غذايي در رستوران ها و ناهار خوري ادارات به خصوص پادگان هاي ارتش

دوبار ه کاري هاي فراوان شهرداري ها در خيابان ها و معابر

پرداختن به انواع تجملات و هزينه هاي گراف تحت عنوان زيبا سازي توسط شهرداري ها

پرداختن به زيبايي هاي پرهزينه در ساختمان سازي و دکوراسيون ساختمان ها .

وسعت بيش از نياز ساکنين ساختمان هاي مسکوني

3_ رعايت حقوق مردم:

با توجه به اينکه در چرخه وسيع اقتصادي افراد متعددي نقش دارند و هر کدام حقوقي دارند که از جانب يکديگر بايد رعايت شود لذا رعايت حقوق در جميع جهات مي تواند نقش موثري در تحقق اهداف جهاد اقتصادي داشته باشد زيرا اداي حقوق موجب استحکام بنيان هاي اقتصادي به خصوص در چرخه توليد مي گردد که به عنوان مثال هر گاه توليد کندد در خلق صنعت و توليد اجناس خود رعايت حقوق مصرف کنندگان را بنمايد اين امر موجب رونق بيشتر کالاي او خواهد بود و همينطور است رابطه بين کاسب و تاجر يا مشتري و فروشنده يا رابطه دولت با فعالان اقتصادي و از اين قبيل.

در اين جا رمز اعتماد مردم به شرکت هاي بزرگ توليدي که داراي نشان هستند مشخص مي شود که اين رمز همانا رعايت حقوق مشتريان مي باشد.

و اين امر در فرهنگ اسلامي ما از جايگاه ويژه اي برخوردار است که پيوسته به رعايت حال يکديگر و نيز اداي دين وحقوق تأکيد بيش از حد گرديده که براي هر دو طرف بسيار مفيد خواهد بود.

اينک به چند نمونه اشاره مي شود:

پيامبر اکرم(ص) مي فرمايد:

هر کس از برادر مسلمانش چيزي از حق وي را دريغ نمايد خداوند برکت و روزي را از وي دريغ مي نمايد تا توبه کند(64)

در حقوق اسلامي حتي نسبت به غير مسلمان نيز توصيه به اداي حقوق گرديده است، پيامبر اکرم(ص) مي فرمايد:

آگاه باشيد هر کس به غير مسلمان طرف معاهده ستم کند يا حقش را ضايع کند يا فراتر از توانش بر وي بار نهد يا بدون رضايتش چيزي از او بستاند من در روز قيامت خود با وي در مي افتم(65)

امام زين العابدين (ع) درباره نشانه مسلمان مي فرمايد:

هر کس چهار ويژگي داشته باشد اسلامش کامل خواهد بود و گناهانش از او دور گردد و پروردگارش هنگام ملاقات از او خشنود باشد:

1_ حقوقي که خداوند از مردم بر عهده او قرار داده وفا کند.

2_ با مردم به راستي سخن گويد.

3_ از هر چه نزد خدا و مردم قبيح است پرهيز کند.

4_ با اهل و عيال خود رفتار ش نيکو باشد (66)

حضرت علي (ع) در تأکيد براداي حقوق مردم به شريح قاضي چنين مي فرمايد.

به کار آنان که در پرداخت حق مردم تأخير کرده، آن را به فردا مي افکنند، در نگر و به مواردي بيند يش که زور مندان و توانگران اموال مسلمانان را به رشوه به حاکمان داده اند، پس حقوق مردم را از ايشان بگير و به آنان باز گردان(67)

بنابراين تمام عناصري که در جريان اقتصاد کشور نقشي دارند. اعم از فعالان اقتصادي ، توليد کنندگان و کسبه و تجار و نيز مشتريان و مصرف کنندگان بايد بدانند با رعايت حقوق يکديگر زمينه ساز اقتصادي پيشرفته و عادلانه خواهند شد و در عداد جهاد گران عرصه اقتصاد محسوب خواهند شد.

در پايان اين بخش الزامات و پيش نيازهاي جهاداقتصادي را از ديدگاه مقام معظم رهبري (67)

به اختصار بيان مي نماييم:

_ داشتن روحيه جهاد ي

_ استحکام بخشيدن به روحيه تدين و معنويت در جامعه

_ پرهيز از مسائل حاتشيه اي و حاشيه سازي ها

_ وحدت کلمه و اتحاد مردم

_ همدلي و پرهيز از تفرقه و ...

_ همکاري ، هم آهنگي ، تعاون و ..

_ احساس برادري ، دلسوزي و ...

_ مجاهدت عمومي و تلاش همگاني با حضور در صحنه

_ جهاد گونه و جهشي عمل کردن

_ اطلاع از مواضع دشمن و ...



فصل ششم

اولويت ها در جهاد اقتصادي

يکي از اموري که دربرنامه ريزي هاي جهاد اقتصادي بايد بدان توجه شود تعيين اولويت ها در ، برنامه است زيرا با تعيين اولويت ها رسيدن به اهداف زودتر ميسر گرديده و از هدر رفتن اعتبارات نيز جلوگيري مي کند در نهايت موجب توسعه همه جانبه در کشور مي شود.

اولويت هاي جهاد اقتصادي با توجه به فرهنگ اسلامي ايراني

1_ تأمين رفاه نسبي مردم

از آنجا که اداره روزمره زندگي در گرو تأمين و سايل و ابزار مورد نياز براي گذران امور مي باشد بنابراين فعالان اقتصادي و برنامه ريزان جهاد اقتصادي بايد در صدد شناسايي نيازهاي اوليه زندگي و تأمين آنها باشند تا بدين ترتيب مردم دغدغه اينگونه امور را نداشته و انرِژي خود را صرف وظايف اصلي نموده و در جهت رشد وارتقاء خود کوشش کنند.

در رابطه با اهميت رفع نيازهاي اوليد مردم پيامبر اکرم(ص) مي فرمايد:

الجانب الي سوقنا کالمجا هدفي سبيل ا... (68)

يعني کسي که براي رفع نيازهاي مردم به سوي بازار مسلمانان حرکت کند مانند مجاهد در راه خداست.

و نيز حديث مشهئور پيامبر (ص) که مي فرمايد: من اصبح و لم يهتم بامور المسلمين فليس به مسلم(69)

نيز مصداق همين موضوع است و همچنين خداوند در سوره ماعون کساني را که مانع دسترسي مردم به نيازمنديهاي اوليه زندگي مي شوند مذمت نموده است(70)

2_ فقر زدايي

از آنجا که فقر و تنگدستي موجب بسياري از ناهنجاري ها در جامعه بوده از طرفي پيشرفت اجتماعي و فرهنگي بدون امکانات مالي و تأمين زير ساخت هاي اقتصادي امکان پذير نمي باشد لذا فقر زدايي و مبارزه با تنگدستي بايد مورد توجه خاص برنامه ريزان اقتصادي قرار گيرد و عوامل و ريشه هاي آن شناسايي شده و در برنامه ها نسبت به رفع آن اقدامات لازم صورت گيرد. اين موضوع آنقدر مهم است که حضرت علي (ع) در نامه 41 نهج البلاغه خطاب به فرماندارش مي نويسد:

پس از خدا بترس و مالهاي اين مردم را بدانها باز سپار و اگر نکني و خدا مرا ياري دهد با شمشيري گردنت را خواهم زد که هر کس را با آن زدم قطعاً راهي جهنم شد.

و نيز آن حضرت در کلمات قصار خود مي فرمايد:

_ همانا تنگدستي از جمله بلاهاست.

_ گوراز فقر بهتر است.

فقر مرگ سختر است

_ فقير نزد خاندان خود خوار است

امام خميني (ره) در اين زمينه مي فرمايد:

همه آرمان و آرزوي ملت و دولت و مسئولين کشور ماست که روزي فقر و تهيدستي در جامعه ما رخت بربندد و مردم عزيز و صبور و غيرتمند کشور از رفاه در زندگي مادي و معنوي برخوردار باشند. (73)

3_ توسعه کشاورزي و دامپروري

از آنجا که توليدات کشاورزي و محصولات حاصل از دامپروري بسياري از نيازمنديهاي اساسي و روزانه زندگي را تأمين مي کند و از طرفي جنبه استراتژيک داشته و به لحاظ توصيه هاي تهيه ارزاق که حتي الامکان بايد توسط مسلمانان توليد شود و از دخالت بيگانگان بدور باشد از اهميت والايي برخوردار است، بنابراين کشاورزي بايد در اولويت قرار گيرد گر چه بعد از انقلاب اسلامي به اين امر بسيار پرداخته شده ليکن هنوز مي تواند وسيله اشتغال هزاران نفر در هر منطقه باشد که واقعاً بايد به طور جدي به آن پرداخته شود.

در اين رابطه توصيه هاي فراواني در فرهنگ اسلامي شده است که به چند نمونه از آنها مي پردازيم(74 )

پيامبر اکرم(ص) مي فرمايد:

آن گاه که خداوند اسباب گذران زندگي را آفريد، برکت را در کشت و دام قرار داد

همچنين آن حضرت مي فرمايد:

هيچ مسلماني نيست که نهالي بکارد يا زراعتي کشت کند و پرنده اي يا انسان يا چهار پايي از آن بخورد جز اينکه آن برايش صدقه به حساب آيد.

امام صادق(ع) مي فرمايد:

کشاورزي کيمياي برتر است.

پيامبر اکرم(ص) در اهميت پرورش دام فرمود: تا روز قيامت شتر براي صاحب خويش مايه سرفرازي است، گوسفند برکت است و خير در موهاي پيشاني اسبان گره خورده است

موضوع رسيدگي به مشکلات بخش کشاورزي آنقدر مهم است که حضرت علي (ع) پيوسته به فرماندهان سپاه و فرمانداران خود درباره آنها توصيه به رعايت حقوق آنان را مي نمود.

بنابراين با توجه به اين همه توصيه لازم است به طور جدي به بخش کشاورزي عنايت ويژه اي صورت گيرد تا هم مشکلات موجود آن شناخته شود و جهت تقويت و توسعه آن تمهيدات لازم صوورت گرفته و اولويت آن فراموش نشود که واقعاً کشاورزي محور توسعه بوده و نپرداختن به آن به استقلال کشور لطمه وارد خواهد کرد.

4_ پرداختن به صنعت و فناوري هاي جديد:

صنايع به عنوان برآورد کننده بخشي از نيازهاي روزمره بشر از قديم الايام مورد توجه بوده ليکن امروزه صنعت و تکنولوژي نه تنها به عنوان يک ضرورت بلکه به عنوان مکمل تمام بخش هاي زندگي يعني بهداشت، کشاورزي ، دامپروري ، حمل و نقل و هر امري که در زندگي در نظر گرفته شود نقش فناوري در آن غير قابل انکار است و هر قسمتي از توليدات و تجهيزات در هر جايگاهي از جامعه و بازار کسب و کار و انرژِي و ساخت و ساز و غيره به وضوح مي درخشد و هر گونه غفلت از اين امر موجب از دست دادن بازار رقابت و عقب ماندن از تجارت در سطح کشور و بين الملل خواهد بود.

بنابراين از او.لويت ارتقاء صنعت در کشور نبايد غافل شد چنانکه در بعضي از قسمت ها که اين غفلت پيش آمده مانند صنعت نساجي موجب رکود بازار پارچه ايران و رونق واردات آن گرديده است. خوشبختانه اين امر در فرهنگ غني اسلام در حد زمان خود مورد تشويق پيشوايان اسلامي قرار گرفته است چنانکه پيامبر اکرم(ص) مي فرمايد(75)

پيشه مردان نيک امت من دوزندگي است

پيشه زنان نيک، ريسندگي است

امام علي(ع) مي فرمايد:

هر صنعت گري بايد از سه ويژگي برخوردار باشد تا با آن بتواند کسب روزي نمايد.

دانش آن کار را در حد کمال بداند.

در آن صنعت امانت داري پيشه نمايد

به کارکنانش محبت نمايد.

و نيز همان حضرت خطاب به هر صنعت گري مي فرمايد:

به دنبال سرعت عمل نباش بلکه عمل آوردنش را دنبال کن، زيرا مردم نمي پرسند اين توليد را در چه مدت درست کرده اي بلکه از کيفيت صنعت گري فرد سوال مي کنند و همچنين حضرت علي (ع) خطاب به مالک اشتر: (76) پس سفارش مرا در حق بازرگانان و صنعتگران بپذير و درباره ايشان به کارگزاران نيکو سفارش کن، زيرا اين گروه ، مايه هاي منافع و اسباب آسودگي اندو ...

امام خميني (ره) در اين زمينه فرمودند: ما در برنامه صنعتي کردن مملکت هر گز چون امروز سراغ مونتاژ نمي رويم، ما در ايران صنايع مادر ايجاد خواهيم کرد و نوسازي را به بهترين وجه انجام خواهيم داد... ما از جهت متخصص کارآزموده بسيار غني هستيم(77)

بنابراين با توجه به نقش صنعت و فناوري هاي جديد در جميع امور زندگي از انواع توليدات خوراکي گرفته تا پوشاک و از ساخت و ساز گرفتنه تا توليد انواع انرژي و معدن و فضاي کسب و کار و ادارات و ده ها مورد ديگر اولويت اين امر بر کسي پوشيده نمي باشد لذا در برنامه ريزي ها حتماً به اين موضوع توجه خاص نموده و از غفلت پيرامون آن بايد خودداري نمود.



پاورقي ها

1_ وصيت نامه امام قطع جيبي ص 106

2_ صحيفه نور ج 21ص 200مورخ 15/2/68

3_ علي عسگري، عبدالعلي، مباني نظام اسلامي از ديدگاه امام خميني (ره) ص 281

4_ سخنان رهبري در مشهد 1/1/90 ر ک به سايت www.leader.ir

5_ همان

6_ در ديدار مهندسان و کارگزاران صنعت نفت 8/1/90 در سايت www.leader.ir

7_ همان

8_ تفسير نمونه ج 1 ص 318 به نقل از وسايل ج 12

9_ روم 47

10_ حشر 7

11_ حج آيه 78

12_ نهج الفصاحه شماره 601 ان افضل العمل المومن الجهاد في سبيل الله

13_ محمدي ري شهري ميزان الحکمه ج 10 ش 21001

14_ خاتمي احمد فرهنگنامه موضوعي نهج البلاغه ص 568

15_ عود نفسک بالتصبر علي المکروه و نعم الخلق التبصر في الحق(نامه 31 نهج البلاغه)

16_ يجاهدون في سبيل الله و لا يخافون لومه لائم(مائده _ ايه 60)

17_ محمدي ري شهري ميزان الحکمه ج 8 ش 17678

18_ همان شماره 16411

ان من بقاء المسلمين و بقاء الاسلام ان نصير الاموال عند من يعرف فيها الحق و يضيع المعروف

19_ سوره مزمل آيه 20

20_ آيه الله مکارم شيرازي تفسير نمونه ج 25 ص 200

21_ بقره 282

22_ همان ج 2شماره 7223

23_ آيه الله مکارم شيرازي تفسير نمونه ج 24 ص 238

24_ يا ايها الذين آمنوا لا تاکلوا اموالکم بينکم با لباطل ، سوره نکاء آيه 29

25_ عبدالعلي علي عسگري ، مباني نظام اسلامي از ديدگاه امام خميني ص 278_ 277

26_ محمدي ري شهري ، ميزان الحکمه ج 4 ش 7202 به نقل از بحار

27_ همان شماره 7211

28_ بهتاش يدالله صحيفه رستگاري ص 155 به نقل از بحار

29_ همان ص 237

30_ محمدي ري شهري ميزان الحکمه ج 4 ش 7209

31_ همان ش 7215

32_ علي عسگري ، عبدالعلي ، مباني نظام اسلامي ص 287 به نقل از صحيفه نور ج 20 ص 129

33_ همان ص 298

34_ همان ص 298

35_ محمدي ري شهري توسعه اقتصادي ص 166 به نقل از غرر الحکم 7346

36_ همان ص 172

37_ همان

38_ همان ص 174

39_ همان ص 166 به نقل از کافي اعلام الدين و من لا يحضره الفقيه

40_ همان ص 178 به نقل از غرر الحکم

41_ همان ص 180 به نقل از غرر الحکم

42_ روزنامه ايران شماره 4870

43_ محمدي ري شهري ميزان الحکمه ج 2 ص 219 به نقل از بحار ج 77 ص 152

44_ همان روز به نقل از کافي ج 2 ص 164

45_ پاينده ابوالقاسم نهج الفصاحه ش 1465

46_ محمدي ري شهري ميزان الحکمه ج 7 ش 14071

47_ همان ش 14074

48_ همان ج 6 ش 13115

49_ همان ج 2 ص 150

50_ نهج البلاغه ترجمه سيد جعفر شهيدي ص 333

51_ محمدي ري شهري، توسعه اقتصادي ص 33

52_ همان ص 53

53_ همان ص 52

54_ همان ص سوره هود آيه 61: هوانشاء کم من الارض و استعمرکم فيها

55_ آيه الله مکارم شيرازي تفسير نمونه ج 29 ص 250 به نقل از کافي ج 5

56_ همان

57_ محمدي ري شهري ميزان الحکمه ج يک ش 1458 به نقل از بحار ج 67 ص 11

58- پاينده ابوالقاسم نهج الفصاحه ش 2939

59_ محمدي ري شهري توسعه اقتصادي ص 395 ص 391

60_ نهج البلاغه؛ غررالحکم ر ک

61_ نامه 21 نهج البلاغه

62_ محمدي ري شهري توسعه اقتصادي شماره هاي 768-621

63_ صدرالدين بلاغي ترجمه صحيفه سجاديه

64_ محمدي ري شهري توسعه اقتصادي ش 1028

65_ همان ش 6001

66_ بهتاش يدالله صحيفه رستگاري ش 330

67_ مرکز پژوهشهاي مجلس نشريه شماره 10773 ص 5

68_ پاينده ابوالقاسم، نهج الفصاحه ش 1317

69_ ميزان الحکمه ج

70_ و يمنعون الماعون

71_ خاتمي احمد، فرهنگنامه موضوعي نهج البلاغه ص 897

72_ محمدي ري شهري توسعه اقتصادي ص 105

73_ علي عسگري عبدالعلي مباني نظام اسلامي ص 287

74_ محمدي ري شهري توسعه اقتصادي ص 236-231

75_ همان ص 227

76_ نهج البلاغه نامه 53

77_ علي عسگري عبدالعلي، مباني نظام اسلامي ص 297 به نقل از صحيفه نور

انتهاي پيام/

محمد علی تقوی راد
 خبرگزاری فارس

 

   
 
کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صدا و سيما است.