سایت مرکز تحقیقات صدا و سیما سایت صدا و سیما
رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت آغاز سال 1390 این سال را سال " جهاد اقتصادی"نامیدند و ...          رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):از مسئولان كشور، چه در دولت، چه در مجلس، چه در بخشهای دیگری كه مربوط به مسائل اقتصادی میشوند و همچنین از ملت عزیزمان انتظار دارم كه در عرصه‌ی اقتصادی با حركتِ جهادگونه كار كنند، مجاهدت كنند.           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):اگر ما در بخشهاى گوناگون، روحيه‌ى جهادى داشته باشيم؛ يعنى كار را براى خدا، با جديت و به صورت خستگى‌ناپذير انجام دهيم - نه فقط به عنوان اسقاط تكليف - بلاشك اين حركت پيش خواهد رفت.           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):مشاركت مستقيم مردم در امر اقتصاد، لازم است. اين نيازمند توانمند شدن است، نيازمند اطلاعات لازم است؛ كه اينها را بايد مسئولين در اختيار مردم بگذارند ...البته رسانه‌ها نقش دارند، راديو و تلويزيون نقش دارند، ميتوانند مردم را آگاه كنند...           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):حرکت ما باید به گونه ای باشد که بتوانیم این دهه را به معنای حقیقی کلمه، مظهر پیشرفت و مظهر استقرار عدالت قرار دهیم .            
تاريخ بروز رساني :    06/28/ 1398
  صفحه اصلی 
  سخنان رهبري 
اخبار  
مقالات  
یادداشت‌ها  
پژوهشهای علمی 
کتاب‌هاو پایان‌نامه‌ها  
اصطلاحات  
  حکايات و ضرب المثل‌ها  
ديدگاه اندیشمندان  
احاديث  
   پايگاههاي پژوهشي  
گالری عکس  
ارتباط با ما  
 
رسول اللّه (صلى الله عليه و آله و سلم) :
 
• الکادُّ عَلى عِیالِهِ مِن حَلالٍ کَالمُجاهِدِ فی سَبیلِ اللّه ِ؛ پیامبر خدا صلى الله علیه و آله : آن که خانواده خویش را از حلال روزى مى دهد ، مانند مجاهدِ در راه خدا است . من لا یحضره الفقیه : ۳ / ۱۶۸ / ۳۶۳۱٫
   
 
فارسي عربي English
Russion Chinese German
France
 
جستجو :
 
مفهوم­شناسی جهاد اقتصادی


چکيده: در بخش اول اين نوشتار ضمن اشاره به ابعاد پيام نوروزي مقام معظم رهبري، فلسفه و حکمت نامگذاريهاي سالانه را هدايت دلها و انديشه­ها و بالنده نمودن افکار و سوق دادن مباحث و گفتگوهاي سال به سوي مسائل اساسي و مهم موردنياز و همچنين هدفگذاري وحدت­بخش و انسجام­آور و ايجاد تمرکز در تلاشها و سياستها و سرانجام اصلاح فرهنگ عمومي جامعه دانستيم. در ادامه با اشاره به نامگذاري سالهاي 73 تاکنون، آنها را در جهت کارآمدي نظام و در راستاي تصحيح حرکت کلي کشور با توجه به واقعيتهاي داخلي و منطقه­اي تحليل نموديم.

به تعبير مقام معظم رهبري در عسلويه اگر بخواهيم در ادبيات امروز ما براي جهاد معادلي پيدا کنيم، مي­شود مبارزه. جهاد اقتصادي يعني مبارزه اقتصادي.
بحث­هاي موردنياز در مورد اصلي ترين موضوع درپيام نوروزي يعني سال جهاد اقتصادي را در محورهاي زير ضروري دانستيم
1- پرداختن به ضرورتها و دلائلي انتخاب اين نام براي سال 90
2- مفهوم­شناسي جهاد اقتصادي
3- زمينه ها وبسترهاي تحقق جهاد اقتصادي
4- الزامات و استلزامات و بايد­ها ونبايدهاي اين نام در سال 90
5- شاخصهاي جهاد اقتصادي
6- وظائف و تکاليف
در محور اول ضرورتهاي حمايت از دولت در برنامه­هاي اقتصادي، کسب قدرت و اقتدار اقتصادي، توجه به مسئوليتهاي آينده ناشي از تحولات متعلقه، مقابله با تحريم­ها، کارآمدي نظام در همه عرصه­ها، تحقق اهداف دهه پيشرفت و عدالت و مسئله اشتغال، مورد توجه بيشتري قرار گرفت .
در مورد محور دوم يعني مفهوم جهاد اقتصادي به سه مطلب اشاره شد. ناکافي بودن تلاشهاي اقتصادي و نياز به يک جهش، اصلاح انگيزه­ها و روح معنوي دادن به فعاليتهاي اقتصادي، استفاده از ظرفيت بي نظير جهادي در کشور براي رفع مشکلات اقتصادي.
در ادامه مسائل مربوط به مفهوم­شناسي جهاد اقتصادي بايد به نکات ديگري اشاره شود.




مفهوم مبارزه درجهاد
نکته اول آنکه در مفهوم جهاد، نوعي مقابله و عکس­العمل نهفته است. هر گاه يک روياروئي وجود داشته باشد و دو گروه در مقابل هم آرايش پيدا کرده و هر يک در صدد حذف طرف خود و مقابله با ديگري قرار گيرند، مفهوم جهاد شکل مي­گيرد. اصولاً واژه جهاد يعني بکارگيري تمام وسع، توان و طاقت خود هنگامي معني­دار مي­شود که در مقابله با دشمن قرار بگيريم و عليرغم ميل او و بعنوان نوعي پاسخگوئي سلبي در برابر خواست دشمن عمل کنيم. اين نکته بسيار مهم است که همه تلاشگران عرصه اقتصادي در کشور با اين احساس و روحيه يعني روحيه مقابله و مبارزه با دشمنان به ميدان آمده و تلاش خود را ارائه نمايند.
اگر اين شرائط موجود پيرامون ما که واقعيت صحنه است يعني مقابله و روياروئي اسلام و غرب مستکبر براي مردم مسلمان بخوبي تبيين شود ويک چنين احساس مبارزه اي بوجود بيايد و پايدار بماند، تلاشهاي مردم مسلمان معجزه مي­آفريند. موانع يکي پس از ديگري رخت بر بسته و ابتکارها و نوآوريهاي عرصه اقتصاد ، شتاب و شدت مي­گيرد. خلاقيت­ها و بومي شدن فعاليتهاي اقتصادي همانند دوره دفاع مقدس، ناممکن­ها را ممکن و آثار شگرف خود را نشان خواهد داد.همچنان که هميشه درمحيط هاي مبارزه وخطر استعدادها شکوفا وقابليت ها ،فعليت مي يابند. بنا براين مفهوم جهاد اقتصادي در سال 90 اين است که ملت ايران در اين برهه از زمان، جهادش يعني همان جهاد مقدس او درمقابله بادشمنان ، به طور عمده در عرصه اقتصاد است و جهاد اقتصادي به يعني مبارزه اقتصادي مي باشد.
به تعبير مقام معظم رهبري در عسلويه اگر بخواهيم در ادبيات امروز ما براي جهاد معادلي پيدا کنيم، مي­شود مبارزه. جهاد اقتصادي يعني مبارزه اقتصادي.
همچنين ايشان در مورد واژه جهاد و مفهوم مبارزه­اي که درآن نهفته است، فرموده­اند
جهاد اقتصادي، صرفاً تلاش اقتصادي نيست. جهاد يک بار معنائي ويژه­اي دارد. هر تلاشي را نمي­شود گفت جهاد. در جهاد، حضور و روياروئي با دشمن، مفروض است. انسان يک تلاشي مي­کند، دشمن در مقابل او نيست؛ اين جهاد نيست. اما يک وقت شما مي­خواهيد يک تلاشي را انجام دهيد، که بخصوص يک دشمني سينه به سينه­ي شما ايستاده است؛ اين مي­شود جهاد. ممکن است يک وقت اين جهاد به شکل قتال باشد، ممکن است جهاد مالي باشد، ممکن است جهاد علمي باشد، ممکن است جهاد فني باشد؛ همه­ي اينها جهاد است؛ انوع و اقسام جهاد و مبارزه است.(سخنراني درعسلويه فروردين 90)




خاستگاه ديني و قرآني جهاد
نکته دوم درباره مفهوم جهاد، خاستگاه ديني و قرآني اين واژه است. جهاد يک عبادت و از برترين عبادتها است. عنصر اصلي در اين عبادت مثل همه عبادات ، نيّت است . نيّت و قصد است که تلاش انساني را الهي يا شيطاني مي­کند . الذين آمنوا يقاتلون في سبيل الله والذين کفروا يقاتلون في سبيل الطاغوت.
جهاد اسلامي جهاد في سبيل­الله است . نيّت اگر خدائي شد جهاد انسان في­سبيل­الله است. وقتي انسان براي اعلاي کلمه حق، اعلاي کلمه اسلام، عزت بخشيدن به امت اسلامي و ملت مؤمن و مسلمان ايران تلاش مي­کند اين جهاد مي­شود جهاد في­سبيل­الله. آن وقت در اين تلاش، برکات و عظمت و شأن جهاد في­سبيل­الله وجود دارد (مقام معظم رهبري در بازديد از عسلويه)
بنابراين هدف­گذاري الهي وبا اهداف الهي اقدام کردن ، تصحيح نيت­ها و انگيزه­ها و به دنبال اعلاي کلمه توحيد بودن، خدارا در تلاش­هالي اقتصادي درنظر گرفتن و قصد نمودن و صبغه الهي و عبادي دادن به هر تلاش مخلصانه­اي ما را به زيور جهاد في­سبيل­الله مي­آرايد که مهمترين دستاورد آن، اثربخش شدن و نتيجه دادن آن است زيرا به تعبير مقام معظم رهبري
خداي متعال به آن تلاشي، به آن کاري، به آن نيت و عزمي که در اين جهت باشد، حتماً برکت مي­دهد و کمک مي­کند؛ کما اينکه در طول اين سي و دو سال تا امروز خداي متعال به ما کمک کرده. بدون اراده­ي الهي، امکان نداشت يک ملتي بتواند در مقابل استکبار جهاني بايستند.(همان)




مسئوليت مشارکت همه
نکته سوم در اين رابطه مشارکت همگاني است. وقتي تلاش اقتصادي يک ملت حالت جهاد اقتصادي گرفت. تکليف همگاني مي­شود يعني همه ملت و همه مکلفين موظف هستند و مسئوليت دارند در اين جهاد اقتصادي مشارکت نمايند. کسانيکه انسان هاي مجاهدي را براي عرصه اقتصاد کشور تربيت مي­کنند، کسانيکه مقدمات لازم براي جهاد اقتصادي را فراهم مي­کنند.کسانيکه براي جهاد اقتصادي فرهنگ­سازي مي­کنند، کسانيکه خدمات مختلف به جهادگران اقتصادي مي­دهند، کسانيکه در ايجاد و تقويت روحيه آنها تلاش مي­کنند و حتي کسانيکه با مصرف صحيح و منطقي، کار جهادگران اقتصادي را به هدف مي­رسانند، همگي در اين جهاد شرکت داشته و سهيم هستند اتفاقاً در اغلب موارد در قرآن سخن از جهاد با اموال مقدم بر جهاد با جان­ها آمده است. و اين مسئله اهميت و جايگاه جهاد اقتصادي را در اسلام نشان مي­دهد.
رهبر معظم انقلاب نيز به اين نکته در آغاز سال اشاره کرده و فرموده­اند
در اين جهاد اقتصادي همه شريکند. در اداره­ي اقتصاد يک ملت، مصرف هم يک رکن عمده است؛ مصرف درست، مصرف خوب، مصرف دور از اسراف و تبذير و اتلاف مال؛ همين چيزي که هميشه توصيه مي­شود. ايجاد فرهنگ کار و تلاش لله. شما حتي سر يک کلاس، يک معلم هم که باشيد، مي­توانيد در اين جهاد اقتصادي سهيم باشيد؛ اين فرهنگ را به اين جوان، به اين نيروي انساني فردا تعليم مي­دهد؛ اين مي­شود جهاد اقتصادي. در هر بخشي که باشيد، مي­توانيد در اين جهاد سهيم باشيد.
جهاد اقتصادي تعبير امام خميني (ره)
نکته جهارم درباره جهاد اقتصادي پيشينه اين نگاه وتعبير به جهاد در عرصه سازندگي واقتصاد از حضرت امام خميني ره است. امام راحل وعظيم الشان ما عصر کنوني را عصر هجوم به ارزشها دانسته وتکليف همه مارا جهاد وقيام براي خدا دانسته وفرموده اند
برادران عزيزم! ما در عصري واقع شديم که ظلمت دنيا را گرفته است. ما در عصري واقع شديم که ارزش هاي انساني به کلي از بين رفته و به جاي آن ارزش هاي غير انساني و شيطاني نشسته است. ما در عصري واقع هستيم که شياطين عالم ، هجوم به انسان ها و ارزشهاي انساني آورده اند و مي خواهند که دنيا را به سلطه شيطان درآورند. ما در اين عصر با اتکاء به خداي تبارک و تعالي و استمداد از اسلام و قرآن کريم و ولي عصر-سلام ا... عليه- بايد خودمان کوشش کنيم و خودمان جهاد کنيم، جهاد در دانشگاه ها و دانشکده ها، جهاد در کارخانه ها و کارگري ها،جهاد در کشاورزي ها، جهاد در مدارس ، جهاد در دانشگاه ها ، جهاد در همه جا ، جهاد در جبهه ها و جهاد در پشت جبهه ، شياطين در همه اين گروه هايي که براي خدا قيام کرده اند ممکن است نفوذ کرده باشد.(صحيفه نور.ج17.ص 237)
امام خميني رضوان الله عليه جهاد اقتصادي را عبادت وتکليف شرعي همه معرفي کرده وثواب آنرا بالاتر از زيارات وحج وعمره مستحبي ميدانند.(صحيفه نور ج7 ص136) وجنگ اقتصادي را محاربه بين اسلام وکفر وتکليف همگان را براساس امر پروردگار ورود به اين جنگ ونجات مملکت اسلامي دانسته وفرموده اند
شما در حال جنگيد ، در حال جنگ اقتصادي و اين خود يک محاربه اي بين اسلام و کفر است.... اين تنها موعظه نيست ، که مردم خوب است اين کار را بکنند ، نجات دادن يک کشور اسلامي از زير بار ظلم و از زير بار استعمار است. نجات دادن مملکت اسلامي ،يک تکليفي است که انسان موظف است انجام بدهد.(صحيفه نور.ج.11ص117)
درجاي ديگري فرموده اند
امروز شماييد که بايد دامن به کمر بزنيد و در رشد صتايع اين کشور و در رشد توليد اين کشور دامن به کمر بزنيد و همت بگماريد و فعاليت بکنيد، فعاليت شما امروز براي کشور اسلامي يک عبادت است.شما امروز همه تان با ايده اسلامي در حال عبادت هستيد ،چه در کارخانه ها و چه در مواردي که به صنعت مشغول هستيد و چه در کشاورزي هر کس هست و چه در ساير کارخانه ها که هست ،وقتي انسان براي خلق خدا خدمت بکند براي اينکه اين خلق در طول تاريخ ستم ديدند،عقب نگه داشته شدند ، نگذاشتند رشد معنوي بکنند ، رشد مادي بکنند. وقتي با اين ايده شما خدمت بکنيد شما در خدمت اسلام هستيد و شما مجاهد هستيد در پشت جبهه ها همانطوري که مجاهدين مجاهدت مي کنند و عبادت خدا را در آنجا مي کنند شما هم در پشت جبهه ها هستيد و عبادت خداي تبارک و تعالي را با همين کارهايتان انجام مي دهيد.(صحيفه نور.ج18،ص 147)


دکتر حسن علی اکبری
  مشرق نيوز

 

   
 
کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صدا و سيما است.