سایت مرکز تحقیقات صدا و سیما سایت صدا و سیما
رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت آغاز سال 1390 این سال را سال " جهاد اقتصادی"نامیدند و ...          رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):از مسئولان كشور، چه در دولت، چه در مجلس، چه در بخشهای دیگری كه مربوط به مسائل اقتصادی میشوند و همچنین از ملت عزیزمان انتظار دارم كه در عرصه‌ی اقتصادی با حركتِ جهادگونه كار كنند، مجاهدت كنند.           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):اگر ما در بخشهاى گوناگون، روحيه‌ى جهادى داشته باشيم؛ يعنى كار را براى خدا، با جديت و به صورت خستگى‌ناپذير انجام دهيم - نه فقط به عنوان اسقاط تكليف - بلاشك اين حركت پيش خواهد رفت.           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):مشاركت مستقيم مردم در امر اقتصاد، لازم است. اين نيازمند توانمند شدن است، نيازمند اطلاعات لازم است؛ كه اينها را بايد مسئولين در اختيار مردم بگذارند ...البته رسانه‌ها نقش دارند، راديو و تلويزيون نقش دارند، ميتوانند مردم را آگاه كنند...           رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی):حرکت ما باید به گونه ای باشد که بتوانیم این دهه را به معنای حقیقی کلمه، مظهر پیشرفت و مظهر استقرار عدالت قرار دهیم .            
تاريخ بروز رساني :    06/28/ 1398
  صفحه اصلی 
  سخنان رهبري 
اخبار  
مقالات  
یادداشت‌ها  
پژوهشهای علمی 
کتاب‌هاو پایان‌نامه‌ها  
اصطلاحات  
  حکايات و ضرب المثل‌ها  
ديدگاه اندیشمندان  
احاديث  
   پايگاههاي پژوهشي  
گالری عکس  
ارتباط با ما  
 
رسول اللّه (صلى الله عليه و آله و سلم) :
 
• الکادُّ عَلى عِیالِهِ مِن حَلالٍ کَالمُجاهِدِ فی سَبیلِ اللّه ِ؛ پیامبر خدا صلى الله علیه و آله : آن که خانواده خویش را از حلال روزى مى دهد ، مانند مجاهدِ در راه خدا است . من لا یحضره الفقیه : ۳ / ۱۶۸ / ۳۶۳۱٫
   
 
فارسي عربي English
Russion Chinese German
France
 
جستجو :
 
کار و تلاش در قرآن و سیره معصومین (ع)



کار در قرآن

اسلام، مردم را براي برطرف کردن نيازهاي زندگي، به کار و کوشش امر کرده، از بيکاري، تنبلي و سربار ديگران شدن به شدت منع نموده است.

قرآن کريم مي­فرمايد:

به تحقيق شما را در زمين مسلط کرديم و براي شما در آن وسايل و مايه­هاي زندگي قرار داديم (تا شما به کوشش خود از زمين و آنچه در آن است، استفاده بريد و شکرگزاريد، ولي) شما اندک شکر مي­کنيد.[1]

پس چون نماز به پايان رسيد، در زمين پراکنده شويد و از فضل و احسان خدا ياري جوييد.[2]

و (خداوند) از رحمت خود، براي شما شب و روز را قرار داد تا در شب بياراميد و (در روز) از فضل او بجوييد؛ شايد شکرگزار باشيد.[3]

کار در حديث
* پيامبر اعظم(صلي الله عليه و آله و سلم) افراد تنبل و بيکار را که تن به کار نمي­دهند و مي­خواهند از دست‌رنج ديگران استفاده کنند، مورد نکوهش و سرزنش شديد قرار داده، مي­فرمايند: «از رحمت خدا دور است کسي که با زندگي خود را به گردن ديگري بيندازد. ملعون است، ملعون، کسي که اعضاي خانواده­اش را در اثر ندادن نفقه تباه کند».[4]

* امام باقر(عليه السلام) يارانش را به کار و کسب تشويق مي­کرد، از شغل آنها مي­پرسيد و اگر بيکار بودند، سفارش مي­کرد به کاري مشغول شوند و مي­فرمودند: «من کسي را که کار و کاسبي را رها کرده و به پشت بخوابد و بگويد: خدايا! روزي‌ام ده، دشمن دارم».

ايشان به يکي از يارانش که بيکار بود، فرمودند: «مغازه­اي بگير و جلويش را جاروب کن و آب بپاش و بساطي در آن بگستر. چون چنين کني، وظيفه­ات را انجام داده­اي».

آن گرامي تنها سفارش به کار نمي­کرد، بلکه خود نيز به باغ و مزرعه خويش مي­رفت و حتي در هواي گرم تابستان، عرق­ريزان کار مي­کرد.[5]

* امام صادق‌(عليه السلام) فرموده­اند: «کسي که براي تأمين معاش خانواده­اش تلاش مي­کند، همانند مجاهد در راه خداست».[6]

بزرگان هم کار مي­کردند!
پيامبر اکرم‌(صلي الله عليه و آله و سلم) نه تنها با راهنمايي­ها و زمينه­سازي­هاي خود، موجب هدايت افراد به سوي ميدان­هاي کاري مي‌شد، بلکه خود نيز عملاً وارد صحنه شده، هم‌دوش با ديگران کار مي­کرد.

هنگامي که مسجد قبا و مسجدالنبي ساخته مي­شد، ايشان هم دوش ديگر مسلمانان کار مي­کرد. آن حضرت سنگ‌هاي کوچک و بزرگ را برمي­داشت و آنها را به محل ساختن مسجد مي­برد. گاهي هم که مردي از اصحاب نزدش مي­آمد و التماس مي­کرد که يا رسول الله! پدر و مادرم فداي تو باد! اجازه بده سنگ و خاک را من ببرم و به جاي شما کار کنم، حضرت مي­فرمودند: «نه، تو هم سنگ ديگري بردار».[7]

اين عمرو مي­گويد:

روزي امام صادق(عليه السلام) را در يکي از باغ­ها ملاقات کردم. آن حضرت لباس مخصوص کار پوشيده بود و بيل به دست گرفته، در باغ خويش مشغول کشاورزي بود. چنان فعاليت مي­کرد که عرق از پيشاني مبارکش مي­ريخت. گفتم: فدايت شوم! بيل را بدهيد تا من کار کنم. فرمودند: «دوست دارم آدمي براي کسب روزي حلال در برابر آفتاب آزرده شود».[8]

کار، قبيح نيست!
روزي رسول خدا (صلي الله عليه و آله و سلم) با جمعي از اصحاب در محلي حضور داشتند. در آن ميان، چشمان آنان به جواني نيرومند و زيبا اندام افتاد که در اول صبح به کار اشتغال داشت. ياران پيامبر گفتند: اگر اين جوان نيرومند، نيرو و انرژي خود را در راه خدا مصرف مي­کرد، چقدر شايسته ستايش بود. حضرت فرمودند:

اين سخن را مگوييد. اگر اين جوان براي تأمين معاش مي­کوشد و انگيزه او بي­نيازي از ديگران است، در راه خدا قدم برداشته. اگر هدف او پذيرايي از پدر و مادر ناتوان خود باشد، باز هم در راه خدا کار مي­کند. اگر هم مقصود او سر و سامان دادن به خانواده و فرزندانش باشد، او به راه خدا رفته و انگيزه مقدسي دارد.[9]

بوسه بر دست کارگر
هنگامي که پيامبر خدا (صلي الله عليه و آله و سلم) از جنگ تبوک برمي­گشت، سعد انصاري، يکي از کارگران مدينه به استقبال آن حضرت آمد. وقتي رسول خدا (صلي الله عليه و آله و سلم) با او دست داد، لمس دست­هاي زبر و خشن مرد انصاري، حضرت را تحت تأثير قرار داد و براي همين از او پرسيد: چرا دستان تو اين‌طور کوفته و خشن شده، آيا ناراحتي خاصي به تو رسيده؟ عرضه داشت: يا رسول‌الله! خشونت و زبري دستان من، بر اثر کار با بيل و طناب است که به وسيله آنها زحمت مي­کشم و مخارج خود و خانواده­ام را تأمين مي­کنم. در اين هنگام، پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) دست او را بوسيد و فرمودند: «اين دستي است که آتش جهنم آن را لمس نخواهد کرد».[10]

احترام به همه شغل­ها
حضرت خاتم الانبياء(صلي الله عليه و آله و سلم) و ديگر معصومان(عليهم السلام)، مسلمانان را به کار و تلاش توصيه مي­کردند و براي مشاغل توليدي، صنعتي، تجاري و ديگر شغل­ها، اهميت خاصي قائل بودند. در اينجا به نقل برخي گفتارهاي آنان راجع به بعضي مشاغل مي­پردازيم:

* خانه‌سازي:

امام صادق(عليه السلام) به فردي که در اثر جهل و غرور تن به کار نمي­داد و خود را نيازمند ديگران نموده بود، فرمودند: «برو کار کن و در بالاي سرت بار حمل کن و از مردم بي­نياز باش. همانا رسول خدا (صلي الله عليه و آله و سلم) سنگ­ها را به‌دوش خود حمل مي­کرد و ديوار خانه­اش را مي­ساخت».[11]

* باغ‌داري:

امام علي (عليه السلام) به سلمان فرمودند: «باغي را که پيامبر با دستان خويش آن را ساخته و درخت­هايش را کاشته است، براي فروش به مشتريان عرضه کن» و سلمان هم باغ پيامبر را فروخت.[12] همچنين پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم) فرمودند: «هر مسلماني که نهال درختي بنشاند و آن درخت به ثمر برسد، خداوند متعال در مقابل آن درختي در بهشت قرار مي­دهد».[13]

* دامداري:

روزي پيامبر اعظم(صلي الله عليه و آله و سلم) فرمودند: «تمام پيامبران الهي پيش از آنکه به مقام نبوت برسند، مدتي چوپاني کردند.» از ايشان سؤال شد: آيا شما هم چوپاني کرده­ايد؟ فرمودند: «بلي، من مدتي گوسفندان اهل مکه را به چراگاه برده­ام».[14]

* راه­سازي:

امام صادق(عليه السلام) به نقل از پدر بزرگوارش امام باقر(عليه السلام) فرمودند: «پيامبر اعظم(ص)، يکي از راه­هاي عمومي را که آب، آن را خراب کرده بود، با چيدن سنگ تعمير کرد. به خدا سوگند! انسان­ها و چهارپايان تا اين لحظه از آن استفاده مي­کنند».[15]

* کشاورزي:

حضرت امام صادق‌(عليه السلام) فرمودند: آن روز که آدم ابوالبشر از بهشت به زمين رانده شد و نياز به غذا و آب پيدا کرد، با حضرت جبرئيل به مشورت پرداخت و از او ياري طلبيد. جبرئيل آدم را چنين راهنمايي کرد: «اي آدم! اگر مي­خواهي نيازمندي­هاي خود را برطرف کني، کشاورز باش و به زراعت بپرداز»[16] و اين‌گونه بود که پدر انسان­ها، نخستين کشاورز روي زمين شد.

روزي يکي از ياران امام صادق(عليه السلام) از ارزش کار دهقانان پرسيد، امام پاسخ فرمودند: «همه پيامبران الهي جز حضرت ادريس(ع)، از راه کشاورزي امرار معاش مي­کردند، ولي حضرت ادريس به کار خياطي مشغول بود».[17]

* صنعت:

امام صادق(عليه السلام) مي­فرمايند: «ساختن، آموختن و کار کردن با انواع و اقسام آلات و ادواتي که بندگان خدا به آنها نياز دارند و منافع ايشان در آنها و قوام زندگي­شان به آنهاست، حلال است».[18]

* تجارت:

امام صادق(عليه السلام) فرمودند: «تجارت را وامگذاريد که خوار مي­شويد. تجارت کنيد تا خداوند به شما برکت دهد.»[19] همچنين امام علي(عليه السلام) مي­فرمايند: «تجارت کنيد که در تجارت براي شما بي­نيازي است از آنچه مردم دارند، و خداوند عزّوجل، پيشه­ور امين را دوست دارد».[20]

* پرستاري:

امام صادق(عليه السلام) مي­فرمايند که رسول اکرم(صلي الله عليه و آله و سلم) فرمودند: «کسي که براي برآوردن نياز بيماري تلاش کند، خواه نياز او برآورده شود يا نه، همانند روزي که از مادر متولد شده است، از گناهان پاک مي­شود».[21]

امام صادق(عليه السلام) نيز فرمودند: «يکي از عواملي که موجب شد يوسف را فردي نيکوکار بدانند، اين بود که در زندان به پرستاري از بيماران اهتمام مي­ورزيد و از آنان مراقبت مي­کرد».[22]

چند شغله بودن
از روايات ائمه(عليه السلام) به دست مي­آيد که چند شغل داشتن، در نظر اسلام چندان پسنديده نيست.

امام صادق (عليه السلام) در حديثي مي­فرمايند: «کسي که توان و همتش را در يک شغل به کار گيرد، خداوند در آن کار ياري­اش مي­کند و هرکس توان و همتش را در چند شغل به کار گيرد، خداوند او را رها خواهد کرد».[23]

از قديم هم ضرب­المثل جالبي داريم که مي­گويد: با يک دست چند هندوانه نمي­توان برداشت.

پي نوشت ها :

[1] . اعراف: 9.

[2] . جمعه: 10.

[3] . قصص: 73.

[4] . تحف العقول، ص37.

[5] . الکافي، ج4، ص12.

[6] . همان، ج5، ص88.

[7] . طبراني، معجم الکبير، ج24، ص318.

[8] . مستدرک الوسائل، ج2، ص417.

[9] . المحجه البيضاء، ج3، ص145.

[10] . اسدالغابه، ج2، ص72.

[11] . وسائل الشيعه، ج17، ص38.

[12] . حلية الابرار، ج1، ص331.

[13] . کنزالعمال، ج3، ص896.

[14] . ميزان الاعتدال، ج3، ص293.

[15] . حلية الابرار، ج1، ص329.

[16] . وسائل الشيعه، ج19، ص37.

[17] . تهذيب، ج2، ص115.

[18] . وسائل الشيعه، ج2، ص536.

[19] . همان، ص528.

[20] . همان.

[21] . بحارالانوار، ج81، ص217.

[22] . همان، ج12، ص230.

[23] . کافي، ج2، ص246.





عطیه کاملی
  ماهنامه گلبرگ ، شماره 105

 

   
 
کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صدا و سيما است.