روش‌هاي تحقيق کيفي
 
نويسنده : مونيكه هِنينك، اينگه‌هاتر و اِجي بيلي
ناشر : مرکز پژوهش و سنجش افکار مترجم : عليرضا صادقي و ¬مهدی ابراهیمی‌
قيمت : 280000 سال انتشار : 1394
نوبت چاپ : اول تعداد صفحه : 475
مرکز توزيع :
موجود در منبع :
ISBN : 1-45-7378-964-978
کليد واژه :
 
مقدمه :
در جهان دانشگاهی، نوعی تقاضای روزافزون برای تحقيق کیفی وجود دارد. حتی درون رشته‌هایی که به شکل سنتی از تحقيق کمّی استفاده می¬کنند، کاربست تحقيق مبتنی بر روش‌های ترکیبی به‌طور فزاینده¬ای معمول شده است. این امر، علاقه¬ای تازه به روش‌های تحقيق کیفی در بسیاری از رشته¬های دانشگاهی و نيز توجه بیشتر به آموزش تحقيق کیفی را برانگیخته است. علاوه بر این، پژوهش‌های معطوف به سیاستگذاری و مداخله، به‌طور روزافزون به تعیین دیدگاه¬های افراد و دربرگیری تحقيق کیفی علاقه¬مند شده‌اند. ما امیدواریم به واسطه این کتاب، نقش خود را در این تمایل فزاینده به تحقيق کیفی و آموزش ایفا کنیم. مخاطب و هدف کتاب ما، محققان رشته‌های علمی گوناگون هستند که می¬خواهند فرایند تحقيق کیفی را، در سطح مبتدی یا پیشرفته¬تر، بیاموزند.
این کتاب، مبتنی بر همکاری ده ساله مونیکه هنینک و اینگه‌هاتر است که یکدیگر را در یک کارگاه تحقيقی در بریتانیا ملاقات کردند. تنها در ده دقیقه به این نتیجه رسیدیم که نیازمند بهبود آموزش در زمینه تحقيق کیفی هستیم و شروع به راه اندازی کارگاه آموزش اولیه کردیم که در هلند برگزار شد. این همکاری، با تمرکز بر بهبود آموزش در زمینه تحقيق کیفی از طریق برخی فعالیت‌های مشترک در دهه گذشته ادامه یافت. ما کارگاه‌های آموزشی روش‌های تحقيق کیفی را در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه، از جمله چین، هند، پاکستان، اوگاندا، مالاوی، آفریقای جنوبی، تانزانیا، کوزوو، فرانسه، آلمان، سوئد، هلند و امریکا برقرار کرده و بسط داده‌ایم. به‌تازگی، اِجی بیلی مشغولِ سازماندهی کارگاه¬های آموزشی شده است. این کارگاه‌ها الهام¬بخش بوده و شالودۀ این کتاب را فراهم آورده¬اند.
شرکت¬کنندگان در کارگاه¬های ما، محیطی انگیزه¬بخش برای ما فراهم کردند که در آن، رویکرد تحقيق کیفی را به اشتراک گذاشتيم و دربارۀ آن بحث کردیم. شرکت‌کنندگان در این کارگاه¬ها دارای ویژگی¬های زیر بودند:
• از رشته¬های دانشگاهی گوناگون بودند؛ هم جهت¬گيري كمّي داشتند (جمعیت‌شناسی، آمار، بهداشت عمومی، اقتصاد، روان¬شناسی، جامعه¬شناسی) و هم کیفی (انسان¬شناسی فرهنگی، پرستاری، جغرافیای فرهنگی، برنامه¬ریزی فضایی، بازاریابی و علوم تربیتی).
• زمینه‌های فرهنگی مختلف داشتند؛ اروپا (هلند، بریتانیا، ایرلند، رومانی، فرانسه، لهستان، کوزوو، جمهوری چک، یونان، استونی، ترکیه)، آسیا (هندوستان، نپال، بنگلادش، پاکستان، چین، اندونزی)، آفریقا (اوگاندا، مالاوی، تانزانیا، آفریقای جنوبی، زامبیا) و امریکا.
• دارای سطوح علمی و دانشگاهی مختلف بودند؛ پژوهشگران مقاطع کارشناسي‌ارشد و دکترا، پژوهشگران ارشد سازمان¬های تحقيقی علمی و مستقل، سازمان¬ها و سیاستگذاران توسعه.
ما این کتاب را نوشتیم تا نقشی هرچند کلّی در آموزش تحقيق کیفی ایفا کنیم، با این حال معتقدیم، این کتاب از ویژگی¬هایی برخوردار است که نقش منحصربه¬فردی در آموزش تحقيق کیفی بدان بخشیده¬ است. ما فرایند تحقيق کیفی را در چرخه تحقيق کیفی‌مان مفهوم‌سازی می¬کنیم و این در ساختار کتاب به‌کار رفته است. این چرخه، ساختاري برای يادگيري ماهیت دوری تحقيق کیفی فراهم می‌آورد که در ابتدا ممکن است مبهم به نظر آید. ما همچنین كاربست تحقيق کیفی در محیط‌های گوناگون بین‌المللی را انعکاس داده و انعطاف‌پذیری رویکرد و تکنیک‌ها را نشان داده‌ایم. بر این باوریم که رویکردمان به تحقيق کیفی که در این کتاب توصیف شده است، به یکسان برای پژوهشگراني که در زامبیا، کاتماندو، ایتالیا یا نیویورک فعالیت می‌کنند، سودمند است و از این رو، جاذبه¬ای جهانی دارد. ما همچنین راهبردهای عملی، ابزارها و نمونه‌های تجربی بسیاری را در سراسر این کتاب ارائه می‌کنیم و امیدواریم این امر، یک «جهان واقعی» را نمايان سازد که بر یادگیری تحقيق کیفی متمرکز است.
امیدواریم کتاب ما برای خوانندگان الهام¬بخش باشد تا مهارت‌های تحقيق کیفی خود را پرورش دهند، «صداهاي» افراد مورد مطالعه را بازشنوند و در انسانی کردن علم از طریق تحقيق کیفی مشارکت کنند. منتظر واکنش شما به کتاب‌ و رویکردمان هستیم.

مونیکه هِنینک اینگه‌هاتِر اِجی بیلی
دانشگاه اِموری امریکا دانشگاه گرونینگن هلند دانشگاه گرونینگن هلند

فهرست :
فهرست مطالب
عنوان صفحه
پیشگفتار 13
درباره نویسندگان 15
مقدمه 19
قدردانی 23
فصل 1: درآمدي بر كتاب 27
مخاطب این کتاب چه کسي است؟ 27
چرخه تحقيق کیفی 27
ساختار کتاب 29
ویژگی‌های کتاب 30
فصل 2: ماهیت تحقيق کیفی 33
تحقيق کیفی چیست؟ 33
کاربرد تحقيق کیفی 35
پارادايم تفسیری اصلی 36
تحقيق کیفی و کمّی 45
فِرشتهن و فهم 47
دیدگاه‌های اِمیک و اِتیک 48
ذهنیت و نیاز به بازانديشي 49
رویکرد ما به تحقيق کیفی 56
ارزیابی کیفیت 60
تمرین‌ها 61
مطالعه بیشتر درباره ماهیت تحقيق کیفی 62
مطالعه بیشتر درباره کار میدانی 62
بخش اول: چرخه طراحی 65
فصل 3: چرخه طراحی 69
مقدمه 69
تدوین پرسش‌های تحقيق کیفی 71
تدوين ادبیات تحقیق و نظریه 76
پروراندن چارچوب مفهومی 82
انتخاب رویکرد تحقيق میدانی 88
ارزیابی کیفیت 108
تمرین‌ها 110
مطالعه بیشتر درباره طراحی تحقيق کیفی 110
مطالعه بیشتر درباره کار میدانی 111
فصل 4:‌ مسائل اخلاقی در تحقيق کیفی 113
مقدمه 113
اخلاق چیست؟ 114
اخلاق در تحقيق کیفی 115
مسائل اخلاقی در چرخه طراحی 117
مسائل اخلاقی در چرخه قوم‌نگارانه 119
آمادگی برای گردآوری دادهها 123
مسائل اخلاقی در چرخه تحلیلی 134
ارزیابی کیفیت 137
تمرینها 138
مطالعه بیشتر در باب اخلاق 138
بخش دوم: چرخه قوم‌نگارانه 141
فصل 5: جذب شرکت‌کننده 145
منظور از جذب شرکت‌کننده چیست؟ 145
تعریف و پالایش جمعیت مورد مطالعه 147
تعداد شرکتکنندگان: اصل اشباع 152
اهداف جذب 155
راهبردهایی برای انتخاب و جذب شرکت‌کننده 157
ارزیابی کیفیت 179
تمرینها 181
مطالعه بیشتر درباره روش‌ها 182
مطالعه بیشتر درباره كار میدانی 182
فصل 6: مصاحبه‌های عميق 185
مصاحبه عميق چیست؟ 185
کاربرد مصاحبه عميق 186
هدف مصاحبة عميق 187
ماهیت دوری گردآوری داده‌ها 189
تدوين راهنمای مصاحبه 190
طراحی پرسش 197
آمادگي برای گردآوری داده‌ها 203
انجام مصاحبه 208
نقاط قوت و محدودیت‌ها 218
ارزیابی کیفیت 219
تمرینها 220
مطالعات بیشتر درباره روش‌ها 221
مطالعه بیشتر درباره کار ميدانی 222
فصل 7: بحث‌های گروهی متمرکز 223
بحث ‌گروهی متمرکز چیست؟ 223
کاربرد بحث‌های گروهی متمرکز 224
ماهیت دوری گردآوری داده‌ها 231
تدوين راهنمای بحث 232
آمادگی برای گردآوری داده‌ها 245
انجام بحث گروهی متمرکز 251
اطلاعات پس از بحث 266
نقاط قوت و محدودیت‌ها 267
ارزیابی کیفیت 268
تمرینها 270
مطالعه بیشتر درباره روشها 271
مطالعه بیشتر درباره کار ميدانی 271
فصل 8: مشاهده 273
مشاهده چیست؟ 273
کاربرد مشاهده 274
آنچه مشاهده مي‌‌شود 278
انواع مشاهده 284
آمادگی و انجام مشاهده 302
نوشتن مشاهده 308
نقاط قوت و محدوديت‌ها 313
ارزیابی کیفیت 314
تمرین‌ها 315
مطالعه بیشتر درباره روش‌ها 315
مطالعه بیشتر درباره شيوه‌هاي عمل ميدانی 316
بخش سوم: چرخة تحلیلی 317
فصل 9: آمادهسازی داده‌ها و ساختن کدها 319
مقدمه 319
ماهیت تحلیل داده‌های کیفی 320
رویکرد ما به تحلیل 322
بنيان‌های نظریه زمينه‌اي 323
آماده‌سازی داده‌ها 329
زمان آغاز پیاده‌سازی 334
ساختن کدها 338
تهیه کدنامه 351
کدگذاری داده‌ها 352
هماهنگی در کدگذاری داده‌ها 359
ارزیابی کیفیت 360
تمرینها 362
مطالعۀ بیشتر دربارۀ روش‌ها 362
مطالعۀ بیشتر دربارۀ كار ميدانی 363
فصل 10: تحلیل داده‌های متنی 365
مقدمه 365
تدوين طرح تحلیلِ مختص طرح 366
جستجوی داده‌ها 368
توصیف فربه 372
مقایسه 380
مقوله‌بندی و مفهوم‌پردازی 384
هندوستان 394
ارزیابی کیفیت 413
تمرین‌ها 415
مطالعۀ بیشتر دربارۀ روش‌ها 416
فصل 11: نگارش تحقيق کیفی 419
نگارش در تحقيق کیفی 419
مخاطب كيست؟ 421
ساختار نوشتار 423
آغاز نگارش 426
ارائه نتایج کیفی 430
ارزیابی کیفیت 451
تمرینها 454
مطالعه بیشتر درباره روش‌ها 455
مطالعه بیشتر درباره كار ميدانی 455
فهرست منابع 457

فصل اول :
مخاطب این کتاب چه کسي است؟
این کتاب برای محققان و دانشجویان رشته¬های مختلف علمی که خواهان یادگیری فرایند انجام تحقيق کیفی هستند، مفید است. این کتاب هم برای محققان کیفی تازه‌کار و هم برای کارآزموده‌تر¬ها مناسب است. به محققان کیفی مبتدی توصیه می¬کنیم که با فصل 2 آغاز کنند. این فصل به توصیف ماهیتِ تحقيق کیفی و مفاهیم اصلی برای گردآوری داده¬ها می¬پردازد که در فصل¬های 8-6 شرح داده شده¬اند. محققان دیگر ممکن است از قبل با روش‌های گردآوری داده‌های کیفی آشنا باشند و به تحلیل داده‌های کیفی، پروراندن نظریه¬های استقرایی یا نگارش تحقيق کیفی علاقه‌مند باشند (فصل‌های 11-9). این کتاب همچنین برای کسانی که طرح¬های تحقيق کیفی یا کمّی را ارزیابی می¬کنند، سودمند است.
چرخه تحقيق کیفی
ما در این کتاب، چارچوبی برای انجام تحقيق کیفی ارائه می‌کنیم که ماهیت دوری فرایند تحقيق کیفی را تصدیق می‌کند. ما این ویژگی را چرخه تحقيق کیفی می‌نامیم که در شکل 1.1 نشان داده شده است. چرخه تحقيق کیفی ما از سه چرخه به هم پیوسته تشکیل شده است: چرخه طراحی، چرخه قوم‌نگاری و چرخه تحلیل که هر کدام به اختصار در زیر توصیف شده است. با اينكه ویژگی استقرایی تحقيق کیفی به خوبی شناخته شده است، در چرخه تحقيق کیفی، فرایند استقراء پیوسته همراه با استدلال قياسي است و ما چگونگی استفاده از این راهبردهای مختلف را در این کتاب شرح مي‌دهيم.
چرخه طراحی
چرخه طراحی، نخستین مؤلفه چرخه کلی تحقيق کیفی است. این چرخه شامل چهار وظیفه به هم پیوسته است: تدوين پرسش تحقيق، مرور ادبیات تحقيق و تدوين نظریه، پروراندن چارچوب مفهومی براي مطالعه، و انتخاب رویکرد كار ¬میدانی مناسب. این چهار وظیفه، مرحله مفهومی طرح تحقيق را شکل می¬دهند.
چرخه قوم¬نگاری
چرخه قوم¬نگاری ، دومین مؤلفه چرخه کلی تحقيق کیفی است. این چرخه، وظایف اصلی در گردآوری داده¬های کیفی شامل طراحی ابزار تحقيق، جذب شركت¬کنندگان، گردآوری داده¬ها و استنباط¬های استقرایی را توصیف می¬کند. چرخه قوم¬نگاری، پیوندی تنگاتنگ با چرخه طراحی دارد؛ از این لحاظ که چرخه قوم¬نگاری باید ادامه منطقی طراحی مفهومی مطالعه و کاربرد میدانی آن باشد.
چرخه تحلیلی
چرخه تحلیلی، سومین مؤلفه چرخه کلی تحقيق کیفی است. این چرخه شامل وظایف اصلی تحلیل داده¬های کیفی، از جمله ساختن کدها، توصیف و مقایسه، مقوله‌بندی و مفهوم¬پردازی داده¬ها و پرورش نظریه است. این وظایف تحلیلی، کاملاً همبسته¬اند: [زیرا] نه تنها به شیوه¬ای دوری انجام مي‌شوند و بدین سبب، در طول فرایند تحلیل تکرار مي‌گردند، بلکه این وظایف همچنین به‌طور همزمان و در نقاط مختلف تحلیل انجام مي‌شوند. بنابراین، چرخه تحلیلی به چرخه طراحی اولیه مربوط می‌شود، همان‌گونه که پرورش نظریه به واسطه مفاهیم و نظریه علمیِ حاصل از چرخه طراحی صورت می¬گیرد. یافته¬های استقراییِ برآمده از چرخه تحلیلی نیز با چارچوب مفهومی اولیه مطالعه (که در چرخه طراحی بسط یافته است) مقایسه می¬شوند تا از این رهگذر، مفاهیم یا تبیین¬های جدید را به نظریه موجود بیفزایند.
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسيما است.