پيمايش تلفني
 
نويسنده : عليرضا خوشگويان‌فرد
ناشر : مرکز پژوهش و سنجش افکار مترجم :
قيمت : 90000 سال انتشار : 1395
نوبت چاپ : اول تعداد صفحه : 76
مرکز توزيع :
موجود در منبع :
ISBN : 3-54-7378-964-978‬‬‬
کليد واژه : تحقیق تلفنی - روش شناسی
 
مقدمه :
دهه‌های 1970 و 1980 میلادی دوران طلایی کارآمدی پیمایش تلفنی در امریکا و بخش‌هایی از اروپا بود و در همین سال‌ها مطالعات روش‌شناختي آن رونق یافت و شکل گرفت. مقاله‌های متعددی منتشر شد و همایش‌هایی برگزار گردید که موضوعاتی نظیر نمونه‌گیری تلفنی، روان‌شناسی پاسخگویی، ظرفیت‌ها و ویژگی‌های شبکه تلفن ثابت در اجرای پیمایش و مانند آن را مورد توجه قرار می‌دادند. اگرچه این روش‌شناسی نکات ارزشمندی را در اختیار پژوهشگران کشورهای مختلف قرار می‌دهد ولی از نیاز به اجرای پژوهش‌های بومی در این زمینه نمی‌کاهد.
روش پیمایشی بیش از هر روش دیگری به شرایط بومی جامعه بستگی دارد و روش تلفنی به دلیل اتکا به فناوري، بیشتر تحت تأثیر این شرایط است. انتخاب موضوع پیمایش و میزان حساس بودن آن، شیوه طراحی پرسش‌ها، تعامل با پاسخگو یا واکنش پاسخگو به پیمایش به هنجارها، ارزش‌ها و
به طور کلی ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی جامعه بازمی‌گردند. همچنین، هیچ شیوه گردآوری داده‌ای مانند تلفن تحت تأثیر فناوري قرار نگرفته است. پیدایش آن ناشی از همگانی شدن فناوري تلفن ثابت و رشد آن به فناوري رایانه وابسته بود. حتی به چالش کشیده شدن آن در سال‌های اخیر نیز به فراگیری استفاده از دستاوردهای فناوري ارتباطات بویژه تلفن همراه مرتبط است.
این پیچیدگی‌ها، پرداختن به جنبه‌های مختلف این روش را که با وجود چندین سال استفاده در مراکز پژوهشی و غیرپژوهشی هنوز نوپا به شمار می‌آید، ضروری می‌سازد. از این رو، نویسنده این مجموعه تلاش کرده ‌است بخشی از روش‌شناسی جهانی پیمایش تلفنی را با تجربه‌های چندین سال اجرا در مرکز پژوهش و سنجش افکار یکجا گرد هم آورد و در اختیار علاقه‌مندان قرار دهد. با وجود این، این حوزه به پژوهش‌های گسترده‌تري نیاز دارد تا بینش جامعی از جنبه‌های مختلف پیمایش تلفنی فراهم کند.

فهرست :
فهرست مطالب
عنوان صفحه
پیشگفتار 7
فصل اول: آشنایی با پيمايش تلفني 9
1ـ پژوهش‌های کمّی 9
2ـ روش پیمایشی 13
3ـ شیوه‌های مختلف تماس 16
4ـ پیمایش تلفنی 20
5ـ ویژگی‌های پیمایش تلفنی 22
1ـ5ـ مزایای پیمایش تلفنی 22
2ـ5ـ معایب پیمایش تلفنی 26
6ـ پیمایش تلفنی در برخی کشورها 29
7ـ چشم‌انداز کتاب 31
فصل دوم: مراحل پیمایش تلفنی 33
1ـ موضوع پیمایش تلفنی 35
2ـ پرسشنامه 37
1ـ2ـ طراحی پرسش‌ها 37
2ـ2ـ متن ابتدایی پرسشنامه 39
3ـ2ـ نهاییکردن پرسشنامه 43
3ـ نمونه‌گیری 44
1ـ3ـ نمونه‌گیری از فهرست 44
2ـ3ـ شماره‌گیری با ارقام تصادفی 45
3ـ3ـ روش میتوفسکی‌ـ‌ واکسبرگ 46
4ـ3ـ نمونه‌گیری فهرست‌یار 48
4ـ زمان‌بندی و هزینه 49
فصل سوم: اجراي پيمايش تلفني 51
1ـ گفتگوی تلفنی 51
2ـ نقش رایانه 54
1ـ2ـ گفتگوی تلفنی رایانه‌یار 55
2ـ2ـ ورود لمسی داده‌ها 56
3ـ نظارت 57
1ـ3ـ نظارت بر پرسشگران 58
2ـ3ـ ابعاد دیگر نظارت 59
4ـ سامانه پیمایش تلفنی 60
5ـ نرم‌افزار پیمایش تلفنی 63
فصل چهارم: ملاحظاتی در پیمایش تلفنی 67
1ـ راه‌اندازی سامانه پیمایش تلفنی 67
2ـ تلفن همراه 70
3ـ پژوهش‌های روش‌شناختی 71
منابع 75

فصل اول :
فصل اول
آشنایی با پيمايش تلفني
فصل اول تصویری از پیمایش تلفنی در ذهن خواننده ایجاد خواهد کرد. بحث با معرفی مطالعات کمّی آغاز می‌شود و سپس، به روش پیمایشی می‌پردازد که یکی از روش‌های رایج پژوهش‌های کمّی برای گردآوری داده‌های مشاهداتی به شمار می‌آید. پیمایش تلفنی به‌عنوان یکی از شیوه‌های تماس در پژوهش پیمایشی در نظر گرفته ولی بر وجود جنبه‌های اختصاصی آن نیز تأکید می‌شود. بررسی مزایا و معایب پیمایش تلفنی پایان‌بخش این فصل است تا خواننده بتواند برای مناسب بودن این شیوه در اجرای پژوهش پیمایشی خود تصمیم بگیرد.
1ـ پژوهش‌های کمّی
پژوهشگران برای پاسخ‌ به پرسش‌هایی که در ذهن دارند از روش‌های مختلف پژوهش استفاده می‌کنند زیرا با روش واحدی نمی‌توان پاسخگوی پرسش‌هایی بود که ماهیت متفاوتی دارند. برای مثال، این پرسش که «منظور حافظ در غزلی خاص چه بوده است؟» با این پرسش که «چرا مردم به مطالعه فلان روزنامه گرایش بیشتری دارند؟» یا «ميزان تنش‌های روانی در مشاغل گوناگون چقدر است؟» تفاوت دارد. از این رو، روش‌های مختلف پژوهش ابداع شده‌اند تا امکان پاسخگویی به پرسش‌های متنوعی را فراهم سازند.
پژوهش با هر روشی که اجرا گردد نیازمند گردآوری داده‌هایی است که به آشکار شدن پاسخ پرسش‌های آن پژوهش کمک می‌کند. در واقع، داده‌ها مجموعه اطلاعاتی را فراهم می‌آورند که با کامل شدن، درک و بینشی را نسبت به پدیده تحت مطالعه شکل می‌دهند و پژوهشگر را قادر می‌سازند تا با اندیشه به پاسخ پرسش‌های خود پی ببرد. اینکه داده‌های اولیه پژوهش چگونه باشند، يکي از ملاک‌هاي تقسيم پژوهش‌ها به کیفی و کمّی است . پژوهش‌های کمّی شامل داده‌هایی هستند که از اعداد و ارقام تشکیل شده‌اند. در واقع، یکی از مراحل اساسی پژوهش‌های کمّی، اندازه‌گیری یا استفاده از داده‌هایی است که پیشتر اندازه‌گیری شده‌اند.
برای مثال، اگر پژوهشگری مایل است بداند مردم چقدر روزنامه مطالعه می‌کنند، باید به گروهی از آنها مراجعه کند و از تک‌تک آنان بپرسد که در شبانه‌روز چند دقیقه یا ساعت روزنامه می‌خوانند. ثبت مدت زمانی که هر فرد به مطالعه روزنامه اختصاص می‌د‌هد، نوعي اندازه‌گیری از مدت زمان مطالعه است. پس از اندازه‌گیری، مجموعه‌ای از داده‌های مرتبط با مدت زمان مطالعه روزنامه در دست خواهد بود که برای مثال، با محاسبه میانگین آنها می‌توان به میزان مطالعه مردم پی برد.
این مثال نشان می‌دهد که علاوه بر اندازه‌گیری، استفاده از روش‌های آماری نیز در پژوهش کمّی ضروری است. در این مثال، پرسش پژوهشی با محاسبه میانگین داده‌های اندازه‌گیری‌شده پاسخ داده شد که عملیاتی آماری است. بنابراین، ویژگی مشترک همه روش‌های پژوهش کمّی، سروکار داشتن با داده‌های کمّی یعنی اعداد و ارقام اندازه‌گیری‌شده و استفاده از روش‌های آماری در تحلیل این داده‌ها به منظور پاسخگویی به پرسش‌های پژوهشی است. انواع مختلفی از روش‌های پژوهش کمّی وجود دارد؛
از جمله پیمایش، آزمایش، تحلیل محتوای کمّی، فراتحلیل و تحلیل ثانویه. دو روش فراتحلیل و تحلیل ثانویه از داده‌های پژوهش‌های کمّی پیشین استفاده می‌کنند؛ یعنی به طور مستقل به اندازه‌گیری متغیر دست زده نمی‌شود بلکه داده‌هایی را که در پژوهش‌های گذشته گردآوری شده‌اند،
به‌کار می‌گیرند در حالی که روش‌های پیمایش، آزمایش و تحلیل محتوا نیازمند داده‌هایی هستند که باید گردآوری شوند.
متغیرهایی که باید اندازه‌گیری شوند یا از قبل وجود دارند و تنها باید آنها را اندازه بگیریم یا اینکه باید از سوي پژوهشگر به وجود بیایند و سپس اندازه‌گیری شوند. برای مثال، «قدِ» افراد متغیری است که از قبل وجود دارد و تنها کافی است به سراغ آنها برویم و قد آنها را با یک متر اندازه بگیریم یا اندازه قد آنان را از خودشان بپرسیم و ثبت کنیم. درمقابل، فرض کنید به دنبال دیدگاه افراد نسبت به یک سرمقاله روزنامه هستید. شاید هنوز هیچکس آن سرمقاله را نخوانده باشد پس ویژگی‌اي به‌ نام «دیدگاه نسبت به آن سرمقاله» در افراد وجود ندارد. بنابراین، ابتدا باید پژوهشگر سرمقاله را به تک‌تک افراد بدهد تا آن را مطالعه کنند و نسبت به آن بیاندیشند و سپس به اندازه‌گیری دیدگاه ایجاد‌شده در آنان دست بزند.
داده‌های حاصل از اندازه‌گیری ویژگی‌هایی مانند «قد» را داده‌های مشاهداتی می‌نامند زیرا پژوهشگر تنها دست به مشاهده و اندازه‌گیری این ویژگی‌ها می‌زند و هیچ اقدامی برای ایجاد آنها نمی‌کند. داده‌هایی مانند اندازه‌گیری «دیدگاه افراد نسبت به سرمقاله» را داده‌های آزمایشی می‌نامند. این داده‌ها تنها پس از «فعالیتی» که ابتدا باید پژوهشگر صورت دهد تا ویژگی مورد نظر ایجاد شود، قابل اندازه‌گیری هستند. داده‌های آزمایشی محصول به‌کارگیری روش آزمایشی برای اجرای پژوهش هستند. در این روش، پژوهشگر می‌تواند آزادانه تصمیم بگیرد افراد دارای چه ویژگی‌هایی باشند و قادر است ویژگی‌ها را متناسب با نیاز پژوهش دست‌کاری کند و تغییر دهد تا داده‌های مورد نیاز فراهم شوند.
برای مثال، پژوهشگری که در پی بررسی «تأثیر» تماشای مجموعه‌ای از برنامه‌های مستند بر نگرش بینندگان است، نمونه‌ای را به تصادف انتخاب و به دو گروه تقسیم می‌کند و از همان ابتدا تصمیم می‌گیرد که یک گروه بیننده برنامه‌های مستند باشند و گروه دیگر برنامه‌ای بی‌ارتباط با نگرش مورد نظر را تماشا کنند. اختیار پژوهشگر در انتخاب و گمارش افراد به دو گروه شرایطی را ایجاد می‌کند که امکان بررسی اثر تماشای برنامه مستند را بر نگرش فراهم می‌سازد.
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسيما است.