صفحه اصلي پايگاه مراکز  
صفحه اصلي
درباره استان
اخبار پژوهشي
اخبار پژوهشی مراکز
طرحهاي پژوهشي
مناسبتهاي محلي
مقالات
فراخوان
شخصيتهاي علمي‌فرهنگي
جاذبه هاي استاني
آلبوم تصاوير استان
معرفي مديريت‌ پژوهشي
ارتباط با ما
 
جستجو :
 
تاريخ بروز رساني :   
 1398/05/30
 
   
شهر :  استان خراسان شمالی
نام مکان :   خراسان شمالی از یک نگاه
نوع مکان : مذهبي تاريخي
تاريخچه : بجنورد در یک نگاه

شهرستان بجنورد از نقاط کوهستانی استان خراسان شمالی به شمار می رود . رشته کوه آلاداغ و کوه سالوک درجنوب آن قرار گرفته است. در شمال این شهرستان رشته کوهی می سی نو در منطقه گیفان مرز مشترک ایران و ترکمنستان را تشکیل می دهد شهرستان بجنورد سرزمینی آباد و بارور با ویژگیهای منحصربه فرد است. دشتهای حاصلخیز، مراتع سرسبز، جنگلهای پراکنده سرو کوهی ( ارس )، گل و گیاهان زینتی و دارویی، چشمه ساران فراوان جاری بر دره ها و هنه دشتها آب و هوای متنوع و لطیف و دل انگیز، این منطقه را همواره مورد توجه اقئام مختلف جهت سکونت قرار داده است. تمدن های کهن بر گستره خاک آن را از مشخصه این سرزمین پهناور و تاریخی است. بجنورد یعنی شهر گردشگاههای زیبا و ییلاق استان خراسان شمالی . شهرستان بجنورد از شمال با جمهوری ترکمنستان حدود 197 کیلومتر مرز مشترک دارد. که از نظر ژئوپلتیکی و ژنواستراتژیکی از اهمیت بسزایی برخوردار است. از شرق به شیروان، از غرب به مانه و سملقان و از جنوب به اسفراین و جاجرم محدود می گردد. وسعت آن 6404 کیلومتر مربع و جمعیت آن در سال 83 حدود 000/328 نفر بوده است . آب و هوای شهرستان معتدل و نیمه معتدل مرطوب می باشد. میزان متوسط بارندگی 280 میلیمتر است. مهمترین رودخانه این شهرستان اترک می باشد که بخش عمده ای از آن شهرستان بجنورد را مشروب می سازد، و نهرهای پر آبی مانند ( باباامان، چناران، مهنان و فیروزه، بازخانه، بدرانلو، شیرین چای یا شیرین دره ) وارد رود اترک شده و بر اهمیت آن می افزاید ، سرانجام به دریای خزر می ریزد . بجنورد با دارابودن حوزه علمیه ـ دانشگاههای دولتی و آزاد، مرکز عالی تربیت معلم قطب فرهنگی و آموزشی استان خراسان شمالی محسوب می گردد.

پیشینه تاریخی بجنورد
بجنورد سابقه تاریخی و مدنیت طولانی داشته و پیدایش شهر به دوره پارتیان باز می گردد در زمان اشکانیان به نام بزهان یا بیزهان میگفتند. نام قدیم بجنورد چرمگان یا چهار مغان یا چرمغان بوده که در حمله مغولان ویران شده است. شهر کنونی بجنورد در سال 1100 هجری قمری به دست تولی خان (دولیخان دوم ) بنا گردیده است.
بجنورد در اصل بیژن یورد به معنی ساخته شده به وسیله بیژن بوده است و در تواریخ جرد ثبت گردیده است. بر اثر تحریف آوایی به بیجن یورت یا بیجن یورد تبدیل شده. سرانجام به شکل بجنورد تغییر کرده است یورت یا یورد به معنای چراگاه ایلات و عشایر و محل مسکن و منزل بوده و بیژن یورد یا بزن یورد به عبارتی محل و مسکن ما می باشد .

اقوام مختلف
کرد کرمانچ _ ترک _ ترکمن _ فارس و تات، بلوچ و عرب این منطقه در نهایت صلح و صفا خونگرمی و مهمان نوازی، همراه با برخورداری از رابطه حسنه زندگی ادامه می دهند.
مهمترین محصولات کشاورزی شهرستان بجنورد
گندم و جو، پنبه، برنج، دانه های روغنی، حبوبات، سیب زمینی و پیاز و انواع صیفی جات می باشد. که به دیگر نقاط میهن اسلامی صادر می گردد.
محصولات باغی مانند
انواع انگور، کلاه داری یا رازقی، کشمشی، عسگری و...، سیب و گلابی، گیلاس، آلبالو، خشکبار، (گردو، بادام ، انجیر، ) علاوه بر مصرف محلی به دیگر نقاط ایران و حتی جهان صادر می شود .
دامپروری
به صورت سنتی و نوین رواج کامل دارد، که تامین کننده عمده گوشت قرمز در سطح کشور است. پرورش طیور و ماهی نیز معمول است
صنایع و معادن بجنورد :
معادن مختلف مانند سنگ مارن، ماسه ریخته گری، سنگ قرمز و گچ بنتونیت در منطقه بهره بردای میشود شهرستان بجنورد از پیشرفته ترین و بزرگترین مراکز صنعتی استان است : صنایع پتروشیمی، کارخانه کریستال ملامین و پلاستیک ، کارخانه سیمان بجنورد ، کارخانه آلومینای جاجرم ، کارخانه ریخته گری اسفراین ،کارخانه آرد، آجر سفال ، قالی و قالیچه بافی، روغنکشی، لوله pvc،سیم و کابل و ...از اهمیت زیادی برخوردار است در آینده ای نه چندان دور با ایجاد صنایع جدید قطب صنعتی کشور خواهد شد.
سوغاتی های بجنورد
آبنبات بجنوردی (شکر، پنیر ) ، آلو بخارا ، انواع گل و گیاهان داروئی ـ فرآورده های لبنی ، جاجیم و گلیم و کیسه حمام قالی و قالیچه کردی و ترکمنی ـ پشتی و قالیچه های ابریشمی نفیس ترکمنی قابل صادرات و چارق و عسل و...
جاذبه های گردشگری شهرستان بجنورد :
بقعه امامزاده سلطان عباس ـ ارتفاعات سرسبز کشانک ـ پارک زیبای باباامان ـ بش قار داش ـ آینه خانه مفخم ـ امامزاده گلزار کشانک ـ دره های باصفا و مفرح ـ (نرگسلو، مهنان، بازخانه، نوده و چناران، ) دامنه ها و کوه پایه های آلاداغ و سالوک، روستای توریستی اسفیدان، چشمه پیغو، چشمه گریوان آبشار حمید، آب معدنی گرم ایوب پیغمبر که برای آب درمانی (ترموترابی ) و امراض پوستی بسیار مناسب است
تپه ماهورهای : بدرانلو، اسدلی، مهنان برای برگزاری بازیهای زمستانی و ده ها اماکن طبیعی و گردشگاهی که جاذبه توریستی زیادی دارند.
افتخار دیگری که بر برگ زرین توانمندیهای این شهرستان همیشه سرسبز و زیبا رقم خورده انتخاب بجنورد به عنوان مرکز استان خراسان شمالی است، به یاری خداوند متعال، پس از ارائه لایحه دولت آقای خاتمی با مصوبه نمایندگان محترم دوره ششم مجلس شورای اسلامی و تایید نهایی شورای نگهبان دربهار 1383 رسما استان خراسان شمالی به مرکزیت بجنورد تاسیس یافت 19 مرداد 1383 روز تاریخی و به یاد ماندنی برای امت اسلامی و شهید پرور خطه زر خیز خراسان شمالی، روز ورود اولین استاندار به بجنورد مرکز استان خراسان شمالی، امید است به یاری حق تعالی به برکت خون شهداء در سایه تلاش و کوشش بارقه امید پیشرفت همه جانبه در دلها منور گردد.
استان خراسان شامل شهرستانهای بجنورد، اسفراین، شیروان، فاروج، جاجرم، مانه و سملقان به مرکزیت آشخانه می باشد
هریک از شهرستانهای فوق دارای پیشینه تاریخی کهن فرهنگی غنی می باشند که از مراکز گردشگری و زیارتی مهمی برخوردار هستند.
مرکز عمده دانشگاهی و فرهنگی پیشرفته در این شهرستانها تاسیس یافته و شخصیتهای علمی، دینی، سیاسی و علمای اجتماعی و دانشمندان فرهیختگان از این خطه ظهور نموده اند- به علت داشتن چشم اندازهای متنوع طبیعی شهرستانهای این استان و جاذبه های توریستی واکوتوریستی فراوان از پتانسیل بالایی برخوردارند و همین توانمندی های گردشگری و منابع توریستی بسیار غنی اهمیت ویژه ای به این مناطق بخشیده است.
به عنوان نمونه به بعضی از این مکانهای توریستی اشاره می نماییم
دره زیبای درکش، آبشار بیار، کلیساوآتشکده اسپاخو در مانه و سملقان، آینه خانه مفخم، آب معدنی ایوب پیغمبر برای ترموتراپی، روستای اسفیدان در بجنورد روستای گلیان، و دره باصفای زورام در شیروان، قلعه جلال الدین و سرچشمه شوقان در جاجرم، خرابه های شهر بلقیس، پارک ملی ساریگل و سالوک در اسفراین، با استقرار از صنایع عظیم و کارخانجات بزرگ و کوچک در این شهرستانها، نوید دهنده شکوفایی اقتصادی پیشرفته می باشد.

لهجه ها و گویش ها :
1. شهرستان بجنورد :
مناطق شمالی شامل بخش راز و جرگلان . شهر راز و روستاهای حومه آن دارای لهجه خاص که به نام زبان رازی مشهور است . گویند این لهجه یادگاری از زبان دوه اشکانی می باشد . قسمت شمالی تر شهر راز که هم مرز با جمهوری ترکمنستان می باشد کلاً ترکمن هستند که زبان آنها نیز ترکمنی می باشد . ترکمنها شامل طوایف نخورلی ، گوگلان ، تکه و یموت می باشد .
بخش جنوبی شهرستان بجنورد که به شهرستان اسفراین می پیوندد دارای لهجه کرمانجی میباشد . در این منطقه روستاهایی مانند گریوان و ارکان دارای لهجه ترکی می باشند . قالب با کرمانجها میباشد . از بخش شمال شرقی ، مناطقی مانند گیفان نیز دارای لهجه خاص که به تاتی مشهور است می باشند . خود شهر بجنورد دارای دو لهجه کرمانجی و ترکی می باشد . که در سالهای اخیر اقوام دیگر همانند ترکمنها نیز در حاشیه شهر متوطن شدند . از بخش شرقی که با شهرستان شیروان هم مرز می باشد غالب جمعیتی با کرمانجها می باشد از بخش غربی اکثریت با کرمانجها ، اما روستاهایی مانند تاتار دارای لهجه تاتی و بعضاً ترکی نیز رایج می باشد . در روستاهای مانند ازون بیجه در شمال شرقی شهرستان نیز لهجه خاوری تکلم می شود .
2. شهرستان شیروان :
در منطقه شمالی شهرستان شیروان اکثریت مردم به زبان کرمانجی صحبت می کنند و چند روستا از جمله زیدر ، خیرآباد ، کوسه و ... به زبان ترکی صحبت می کنند . در جنوب این شهرستان نیز مردم به سه زبان کرمانجی ، ترکی و تاتی صحبت می کنند . در غرب این شهرستان اکثریت مردم به زبان ترکی تکلم می کنند که در چند روستا زبان کرمانجی زبان رایج مردم میباشد . در شرق اکثریت جمعیت را ترکها تشکیل می دهند . در شمال شهر شیروان روستایی به نام « سه یک آب » وجود دارد که مردم این روستا به زبان خاوری صحبت می کنند .
3. شهرستان اسفراین :
درشهر اسفراین غالب جمعیتی با کرمانجها است اگرچه ترکها نیزجمعیت قابل ملاحظه ای را تشکیل میدهند . در قسمت جنوب در بخشهای روستایی کرمانجها غالب جمعیتی می باشند و در بخشهای مانند روئین لهجه تاتی زبان رایج آنها میباشد . در جنوب شرقی غالب جمعیتی ترک می باشند .
4. شهرستان جاجرم :
در خود شهر جاجرم و جنوب و غرب شهرستان ، زبان رایج زبان فارسی با لهجه خاصی صحبت میشود که به آن زبان گرمه ای و یا جاجرمی می گویند . در قسمت شرق شهرستان کرمانجها و ترکها نیز سکونت دارند . از قسمت شمال که به شهرستان مانه و سملقان متصل است بیشتر به لهجه کرمانجی تکلم می کنند . در بعضی مکانها زبان زرگری نیز بعضاً بصورت تفنن صحبت میشود
5. شهرستان فاروج :
قالب جمعیتی در تمام مناطق چهارگانه و حومه ها کرمانجی و ترکی می باشد .
6. شهرستان مانه و سملقان :
در قسمت جنوب ، زبان رایج مردم کرمانجی است . اگرچه بعضاً مردم به ترکی نیز صحبت میکنند . در قسمت غرب زبان اکثریت کرمانج است همچنین سمت شرق شهرستان فقط در قسمت شمال ترکمنها جمعیت غالب شهرستان را تشکیل می دهند که دارای مذهب سنی و زبان ترکمنی میباشند . در خود شهر آشخانه غالب جمعیت کرمانج هستند . در قسمت شمال شرقی ، شهر محمدآباد با 3000 نفر جمعیت دارای لهجه تاتی می باشد . در همین بخش در منطقه به نام کال ایمانی بازماندگان مهاجران بلوچ زندگی می کنند که لهجه آنها بلوچی می باشد . در این شهرستان قسمت عمده ای از خاوری زبانها در روستاهای مانند نادرآباد ، حیدرآباد ، خرم ده ، انصار ، عزیزآباد و به زبان خاوری تکلم می کنند .
* نکته شایان ذکر در تمام شهرستانها امتزاج جمعیتی بصورت شدید می باشد . به گونه ای که بعضاً افرادی قادر به تکلم با تمام لهجه ها می باشد .

پژوهشگر : حامیه ذوقی
آدرس :  
     
     
     
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسيما است.