بن مایه ضعیف «اقتصاد فرهنگ»

جامعه را اگر به بخش ها و نقش های مختلف تقسیم کنیم، روزنامه نگاری یکی از مشاغل سطح بالای آن به شمار می رود، اما گمان برخی هنوز چنان است که روزنامه نگاری شغلی همانند دیگر مشاغل نیست و نباید آن در زمره یک حرفه به حساب آورد، بلکه آن را باید در زمره فعالیت های فرهنگی طبقه بندی کرد.

از نگاه من اگر درباره «شغل بودن» روزنامه نگاری شک و تردیدی به خود راه دهیم، به نظر می رسد جایگاه خود را فراموش کرده ایم. هر جامعه به مشاغلی نیاز دارد که با توجه به احوال و روزگار خود آنها را می آفریند تا نیازهای خود را برآورده سازد. روزنامه نگاری نیز سالیان دراز است که به واسطه برطرف کردن نیازهای جوامع به اطلاع رسانی و آگاهی بخشی شکل گرفته و در طول سالیان دراز تغییراتی نیز چه به لحاظ شکلی و محتوایی در آن به وجود آمده است.

اما زمانی که به روزنامه نگاری به عنوان یک شغل نگاه می کنیم، باید شاخصه هایی را که هر فرد برای ورود به یک شغل در نظر دارد نیز در شغل روزنامه نگاری لحاظ کنیم و آن عبارت است از وسیله ای برای تامین اسباب امرار معاش روزمره هر فرد، اعم از خورد و خوراک و پوشاک و بهداشت و مسکن. اما پرسش جدی در باب شغل روزنامه نگاری از اینجا شروع می شود که معیار امرار معاش روزنامه نگاران و کسب معیشت آنها تا چه اندازه با درآمد آنها سنخیت دارد؟

طی دو دهه اخیر تعداد زیادی به شغل روزنامه نگاری روی آورده اند و از این راه سعی کرده اند معاش خود را تامین کنند، این گروه از متقاضیان که جدا از جست وجوی یک پیشه، به دنبال یک فعالیت فرهنگی یا مسوولیت اجتماعی نیز بوده اند، متاسفانه در تامین معاش زندگی خود با دیوار بلندی روبه رو شده اند که چه بسا اگر از روز اول می دانستند که با چنین دیوار بلندی برای رسیدن به یک زندگی سطح متوسط روبه رو خواهند بود، کمتر رغبتی برای ورود به این شغل از خود نشان می دادند. از این روست که متاسفانه در دوران ما روزنامه نگاری به شغلی دشوار با درآمد بسیار اندک تبدیل شده است که تورم سال های اخیر نیز کمر آن را در مواجهه با هزینه های روزافزون خم کرده است.

از نگاه نگارنده، اگرچه باید پذیرفت که شغل روزنامه نگاری نیز از جنس مشاغل فرهنگی است که درآمدها در آن دست بالا نبوده است و همانند آنان که در تئاتر، سینما، موسیقی، نشر و ویرایش کتاب، گرافیک مشغول به کار هستند، روزنامه نگاران نیز توقع سودای رسیدن به طبقه اول جامعه را در سر ندارند؛ اما در این روزگار رکودی تورمی آیا می توان راه برون رفتی برای بالا بردن سطح معیشت روزنامه نگاران برای رسیدن به حداقل های معیشتی یافت؟ به نظر می رسد برای برون رفت از این مشکل باید یا شغلی با درآمد قابل قبول تر انتخاب کرد یا به یک کار ثابت کفایت نکرد و در مجموعه ای از رسانه ها به کار مشغول شد. اما این دو راه برای همه میسر نیست. چرا که بسیاری از اهالی رسانه با شغل دیگری آشنا نیستند و اشتغالات فکری و زمانی، امکانی برای فراگیری مشاغل دیگر برای آنها به وجود نیاورده است و کار در چند رسانه نیز از کیفیت کار می کاهد. لذا برای برطرف شدن این مشکل به نظر می رسد نیازمند یک عزم جدی از سوی مسوولان و متولیان این شغل هستیم، چرا که اهالی رسانه در حد توان خود سعی کرده اند از کار خود کم نگذارند و این کار را به نحو احسن انجام دهند، اما متولیان دولتی نیز باید به فکر نه تنها اهالی رسانه بلکه تمام کسانی باشند که در حوزه فرهنگ کار می کنند، چرا که بن مایه اقتصادی فرهنگ در کشور ما بسیار ضعیف است و نمی توان آن را به رقابت جدی با دیگر حوزه های اقتصادی فراخواند.

بسترهای اقتصاد فرهنگ اگرچه باید بسیار قوی باشد تا بتوان آن را کارآمد نمود، اما برای رسیدن به آن آمال و آرزو راه طولانی در پیش داریم. وضعیت معیشت روزنامه نگاران در حال حاضر به نظر می رسد در گرو برون رفت از چنین اوضاعی است. شرایط اقتصادی روزنامه نگاران روزهای خاکستری را طی می کند که گاه به سوی سفیدی و گاه به سوی سیاهی سوق می یابد. اتفاقات سیاسی نیز بر معاش آنها تاثیرگذار بوده و بسیاری از کسانی که در این شغل هستند به خوبی می دانند که بسته شدن یک روزنامه چه پیامدهایی برای روزنامه نگاران دارد. چندان تمایلی ندارم که درباره نقش سیاست در امرار معاش روزنامه نگاران صحبتی کنم، اما نمی توان از این موضوع جدی دور شد و توجهی به آن نکرد. در هر صورت وضعیت روزنامه نگاران وضعیت خاکستری است و کسانی که در این شغل هستند یا به این وضعیت عادت کرده اند یا آرزو دارند که این وضعیت به سوی سفیدی راه یابد، اما کسانی که تمایل دارند که روزنامه نگار شوند حداقل باید از این وضعیت به خوبی آگاه باشند و بتوانند دورنمای خوبی از آن داشته باشند تا مبادا در آینده دچار سرخوردگی یا افسردگی شوند.

منوچهر دین‌پرست

دبیر صفحه اندیشه روزنامه اعتماد



http://www.aftabir.com

 

   
 
  صفحه اصلی 
  سخنان رهبري 
اخبار  
مقالات  
پژوهشها  
کتاب‌هاو پایان‌نامه‌ها 
اصطلاحات  
احاديث  
  حکايات و ضرب المثل‌ها  
   پايگاههاي پژوهشي  
گالری عکس  
ارتباط با ما  
 
 
1. الامام علي (ع): تَعَرَّضُوا لِلتِّجاراتِ، فَاِنَّ لَکُمْ فيها غِنيً عَمّا في اَيْدِي النّاسِ وَ اِنَّ اللهَ يُحِبُّ المُحْتَرِفَ الْاَمينَ.
امام علي عليه‌السلام فرمود: به کارهاي تجاري بپردازيد که بازرگاني، شما را از مال ديگران بي‌نياز مي‌کند. خداوند پيشه‌ور درستکار را دوست دارد.
(وسايل الشيعه، ج 22)
و..
 

کلیه حقوق این سایت متعلق به مرکز تحقیقات سازمان صدا و سیما است.