کاوشی در مفهوم اقتصاد اسلامی

کاوشي در مفهوم اقتصاد اسلامي نويسنده: فرنودي، اميرعباس مقطع: کارشناسي ارشد رشته گرايش: معارف اسلامي و اقتصاد دانشگاه: امام صادق (ع) استاد راهنما: قربانعلي دري نجف آبادي استاد مشاور: اسدالله فرزين وش چکيده: هدف از اين پژوهش، پاسخ به سوالاتي از اين قبيل است که مفهوم اقتصاد اسلامي چيست؟ آيا بين تئوريهاي اقتصادي و اسلام ارتباطي متصور مي باشد؟ آيا منظور از اقتصاد اسلامي، علم اقتصاد اسلامي است؟ و .... تحقيق حاضر که به روش کتابخانه اي انجام يافته، در چهار فصل تنظيم شده است: فصل اول، اختصاص به تعريف دين دارد. در فصل دوم، گزاره هاي ديني تبيين مي شود.در فصل سوم بح حوزه فقه به صورت مبسوط تري پرداخته مي شود. نهايتا" در فصل چهارم، اقتصاد و ماهيت تئوريهاي اقتصادي بررسي مي شود. براساس يافته هاي تحقيق، دين برنامه کامل هدايت بشر است و بانگرش درون ديني مجموعه عقايد، اخلاق و قوانين و مقرراتي است که براي اداره امور جامعه انساني و پرورش انسانهاست. لذا بايد حوزه اين مقررات و به عبارتي فقه مشخص گردد و تاثير آن در حوزه تخصصي و حکم الهي را تعيين مي کند و حوزه تخصص، تشخيص موضوعات پيچيده و تطبيق عينيات جزئي و تشخيص آن مصاديق احکام کلي الهي است. تخصص و به عبارتي علم که در اين تشخيص رکن اصلي است، ارتباطي وثيق و جدي با جهان بيني دارد و به عبارتي کل علوم از جمله علم اقتصاد حاوي ارزشگذاري است و عينيت علمي صرف به اين معنا که عاري از جهان بيني و ايدئولوژي خاصي باشد ممکن نيست. علاوه بر اين علم اقتصاد، علمي است تجويزي نه به اين معني که ذاتا" رشته اي غير علمي باشد. جهان بيني هاي مختلف حتي در علوم تجربي و طبيعي نيز تاثير گذارند و از اين حيث فرقي بين علوم اجتماعي و غير آن نيست. چراکه اولا" پيش فرضهاي متافيزيکي علم مي تواند متاثر از جهان بيني ديني باشد و ثانيا" بينش ديني در جهت گيري هاي کاربردي علم موثر است. علم که حاوي ارزشگذاري است، مسلم اين ارزشگذاري منشعب از جهان بيني ديني و يا غير ديني است و لذا علم ديني يا اسلامي مي تواند وجود داشته باشد. علم نمي تواند به طور صرف به توصيف پديده ها بپردازد. اگر هم بتواند صرف توصيف پديده ها ، کتابهاي علمي را به کاتالوگهايي از يافته هاي تجربي تبديل مي کند که در بسياري از موارد ربطي به هم ندارند. البته بدان معني نيست که دستاوردهاي علوم بطور کلي کنار گذاشته شوند و بطور مثال آزمايشگاهها و نظريه هاي فيزيکي و فرمولهاي شيميايي و ... از دين يا قرآن و سنت استخراج شود بلکه کليت قضايا در يک متن متافيزيکي ديني قرار گکيرد و نگرش به قضايا يک نگرش الهي باشد و نگرش به جامعه و جهان و هدف از زيستن در جهاتي باشد که اسلام گفته است و لذا علم اسلامي و اقتصاد اسلامي مي تواند وجود داشته باشد و نقطه آغاز حرکت در اقتصاد اسلامي، بررسي و تحليل موضوعات با اين نگرش و اهداف است.

فرنودی، امیرعباس  
http://hawzah.ir





کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز تحقيقات سازمان صدا و سيما است.