شهر :  
نام مناسبت : نخل گردانی
زمان اجرا :  محرم 
آداب و رسوم : نخل گردانی یکی دیگر از مراسم معنوی خراسان جنوبی است که در ماه محرم برگزار می شود.
نخل در لغت به معنی درخت خرما است و در اصطلاح حجله مانندی است که از چوب می‌سازند و با انواع شال های ابریشمین رنگارنگ، پارچه های قیمتی، آینه و چراغ آرایش می دهند و به گل و سبزه می آرایند.
در روز عاشورا نخل ها را به محلی که مراسم روضه خوانی و تعزیه برپا است می برند و به عنوان تابوت امام حسین(ع) حرکت می دهند.
نخل گردانی در شهرهای مختلف استان اجرا می شود و نوع تزئین و تعداد آن فرق می کند.
شکل ظاهری نخل ها به صورت یک جناغ قوسی شکل است ،برخی نخل ها صدها کیلو وزن دارد و تمامی چوب‌های نخل با مهارت خاص توسط نخل بند انجام بسته می شود.
مراسم‌های نخل گردانی در اکثر شهرهای استان خراسان جنوبی اجرا می شود ، در شهرستان بیرجند هم نخل را شبیه خانه درست می کنند که اندازه آن از یک تا ده متر متفاوت است و به آن آینه، پارچه های رنگی و دو "کارد" آویزان می کنند.
نخل توسط بزرگان و سادات بسته می شود و در روزهای تاسوعا و عاشورا همراه هیئت های عزاداری حرکت داده می شود و در محل تجمع مردم برای عزاداری، نخل را چند دور به دور میدان چرخانده و بعد به زمین می گذارند تا اهالی آن را زیارت کنند.

در برخی نقاط بویژه روستای خلیلان و زادنبه رسم و رسوماتی درباره نخل دارند و مهم ترین روز عزاداری برای این روستاها روز تاسوعا است که مراسم نخل گردانی را اجرا کرده و آن را به عنوان یکی از شیوه های عزاداری انجام می دهند.روز تاسوعا از روستاهای اطراف به خلیلان می آیند و به همراه افراد این روستا نخل را به روستای قصبه چهکندوک می برند.
در گذشته این کار را پیاده و در حال حاضر با ماشین انجام می دهند در نزدیکی قصبه نخل را یک نفر روی گردن خود می گذارد و علم ها را به دوش می گیرند؛ نخل در جلو و علم ها در پشت سر به طرف مزار قصبه حرکت می کنند.
نخل علم های روستای زادنبه نیز به همین ترتیب حرکت کرده و به طرف مزار قصبه می آیند.
نخل ها بعد از چرخیدن به دور مزار به سمت قبرستان حرکت می کنند و بعد از فاتحه خوانی، کسانی که نذر دارند نقل، نان و شیرینی پخش می کنند.بعد از آن، علم ها و نخل ها را ازقبرستان حرکت داده و به جلوی حسینیه می برند.
در گذشته در بیرجند روزهای هشتم، نهم و دهم محرم نخل را از مسجد عاشورا و حسینیه پایین شهر حرکت داده و به حسینیه امام رضا(ع) می بردند و در روز عاشورا به قتلگاه برده و می چرخاندند که هیئت ها نیز همراه نخل بودند.
نخل گردانی در روستاهای شهرستان خوسف، روستای خور، درخش و آسیابان نیز اجرا می شود.
مراسم نخل گردانی به شماره 706 مورخ 1391/09/22 در فهرست میراث معنوی کشور به ثبت رسیده است.
تاريخچه :
    
 



کليه حقوق اين سايت متعلق به مرکز تحقيقات سازمان صدا و سيما است.