عنوان : الگوي سنتي غذايي ايران و سلامت جامعه

مرکز پژوهش و سنجش افکار سازمان صداوسیما | پژوهش , نظرسنجی اینترنتی , سنجش,الگوي,سنتي,غذايي,ايران,و,سلامت,جامعه,سلامت/,غذاهاي,سنتي>

محل انتشار :  مرکز تحقيقات صدا وسيما شماره گزارش : 99/22
تعداد صفحات : 183 ناشر :  
وضعيت منبع :  نسخه رايانه‌اي با فرمت PDF وجود دارد  سال انتشار : 1399
زبان اصلي : فارسي   
وضعيت پيوست :  همراه لوح فشرده  وضعيت چکيده :  چکيده دارد 
پژوهشگران : ماکویی نوع منبع :  کتابچه 
شماره رکورد : 47909 موضوع : پزشکي و بهداشتي
کليد واژه : سلامت/ غذاهاي سنتي
دریافت فایل : دریافت فایل  
متن چکیده :
غذا، ابزار مهمی برای ارتباطات و تفاهم اجتماعی است و تجارب عمیقی را برای انسان‌ها به وجود می‌آورد. غذا با خاطره‌ها، حکایت‌ها، روایت‌ها و تجارب ارتباط نزدیکی دارد و می‌تواند سبک زندگی فرد را نمایش دهد. همچنین، معنا و هویت فردی را نشان می‌دهد. هر اقلیمی بر اساس آب و هوا، پوشش گیاهی و میزان آب، سبک آشپزی متفاوتی را داراست و این ویژگی‌ها سبب شده تا افراد هر جامعه‌ای، غذاها و شیوه آشپزی مختص خود را داشته باشند. در واقع، غذاهای سنتی بخشی از عناصر فرهنگی محسوب می‌شود که در طول قرون متمادی در یک فرهنگ پدید آمده، ادامه یافته و از نشانه‌های هویتی و تمدنی هر ملت نیز است. نظام غذاهای سنتی در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جوامع شکل می‌گیرد و رشد و توسعه می‌یابد. بنابراین غذاهای سنتی میراث فرهنگی هر ملت محسوب می‌شود. اگر تمدنی چند هزارساله را در نظر بگیریم که در محدوده تمدنی خود اقلیم‌های متنوعی با فرهنگ‌های متفاوت داشته، طبیعی است که در محدوده آن تمدن، شاهد به عرصه رسیدن حوزه‌های مختلف دانشی در زمینه غذاها باشیم. در ایران الگوی سنتی غذای ایرانی با مؤلفه‌های فرهنگی و بویژه فرهنگ مردمی بر سه پایه مفهومی مهم استوار شده است: اعتدال، انعطاف و تحمل. این سه مفهوم فرهنگی را می‌توان در همه ابعاد زیستی جامعه ایرانی دید. بنابراین طبیعی است که این مفاهیم پایه‌ای در بسیاری از غذاهای ایرانی دیده شوند. اصطلاحاتی مانند جا افتادن، دم کشیدن، ثابت نبودن شیوه‌های پخت، استفاده از مصلحات در کنار غذاها و... همگی تبلور این سه کهن‌الگوی فرهنگی هستند. این سه مؤلفه، پیوند نزدیکی با طبیعت و حکمت دارند. طبیعت بر اعتدال استوار است و حکمت بر انعطاف و تحمل. هزاران سال تاریخ این سرزمین با این سه مفهوم عجین شده و زیست فرهنگی آن را تشکیل داده است. این الگوی غذایی سنتی ساختاری است که در وعده‌های غذایی آن عناصر حسی، رنگ، ترکیب، بافت، دسترسی فصلی، چگونگی تطبیق فرهنگی با اقلیم، ترجیح فرهنگی و برآورده کردن نیازهای زیستی وجود دارند. نظام غذایی سنتی با دانش سلامت و درمان گره خورده است. این نظام غذایی به دلیل در دسترس بودن منابع آن پایدار بوده و سرشار از مواد مغذی و مورد نیاز بدن است. دانش مربوط به غذاها و خوراک یکی از شاخه‌های بسیار مهم در دانش بومي به شمار می‌آید. در دانش بومي معطوف به غذاهای سنتی، تنوع زیست فرهنگی، سبک زندگي سلامت‌محور، آینده امن غذایی، امنیت غذایی، مزایا و مطلوبیت اجتماعی و فرهنگی و زیست‌محیطی دیده می‌شود. در اين منظومه فکری، طبیعت، طبیب اول است و بدن هر یک از انسان‌ها طبع و خلط خاص خود را دارد. در این پژوهش، کهن‌الگوی غذاهای سنتی در کنار ابعاد اجتماعی و مردم‌شناختی غذاهای سنتی ایرانی و همچنین دانش بومی مربوط به سلامت بدن در چارچوب غذاهای سنتی بررسی شده است. پژوهش حاضر در چهار فصل و يک پيوست تنظيم شده است. در فصل اول، کليات پژوهش و در فصل دوم، چارچوب دانش غذایی بومی تدوين گرديده که در اين چارچوب، الگوي سنتي غذايي ايراني به‌همراه سازماندهي پژوهش ارائه شده است. در فصل سوم، غذاهاي سنتي ايراني با تکيه بر کهن‌الگوي غذاي ايراني، اعتدال، انعطاف و تحمل آمده است. همچنين در اين فصل، انواع غذاها که به‌صورت محدود از چند استان گردآوري شده براي اثبات تنوع بي‌نظير غذاهاي ايراني نام برده شده است. در فصل سوم به غذاها به‌عنوان يکي از مؤلفه‌هاي مهم فرهنگ مردمي اشاره و جلوه آن در سنت‌هاي گفتاري و رفتاري با تأکيد بر ضرب‌المثل‌ها بررسي شده است. فصل چهارم با نام اعتدال؛ رمز تندرستي، نسبت غذاها و سلامتی را مد نظر قرار داده است. با توجه به پيوند عميق غذاهاي سنتي ايراني با مباحث طبي و سلامت بدن و نفس، اين فصل به سبک زندگي سلامت‌محور، اعتدال در حکمت تندرستي و طب ايراني پرداخته است. در پایان نيز پيوستی از ضرب‌المثل‌هاي مربوط به موضوع غذا و مباحث پيرامون آن آورده شده است.
    

کلیه حقوق این سایت متعلق به مرکز تحقیقات سازمان صدا و سیما است.